ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
POCUS Kılavuzuna Dön
Anatomik & Patolojik Karşılaştırma Şeması
#focus-odakli-ekokardiyografi
FoCUS: Odaklanmış Kardiyak Ultrasonografi (4 Pencere)
ENDİKASYON & TEKNİK

Klinik endikasyon ve prob pozisyonu

Endikasyon: Açıklanamayan hipotansiyon ve şok, akut nefes darlığı, göğüs ağrısı, travmada tamponad şüphesi ve kardiyak arrest. Amaç ayrıntılı ekokardiyografi değil, birkaç evet/hayır sorusunu yatak başında yanıtlamaktır.

Uygulama Tekniği: 1. PARASTERNAL UZUN EKSEN: Sol 3.–4. interkostal aralık, sternumun hemen solu; prob işareti hastanın sağ omzuna. Sağ ventrikül önde, sol ventrikül, mitral kapak, sol atriyum ve aort kökü görülür; inen aort sol atriyumun arkasında yuvarlak bir yapıdır. 2. PARASTERNAL KISA EKSEN: Aynı noktada prob saat yönünde 90° çevrilir (işaret sol omza). Papiller kas düzeyinde sol ventrikül yuvarlak halka, sağ ventrikül onu saran hilal şeklindedir. 3. APİKAL 4 BOŞLUK: Apeks vuruşunun olduğu yer (genellikle meme başının alt-dışı); işaret hastanın soluna. Dört boşluk aynı anda görülür; sağ ve sol ventrikül boyutları karşılaştırılır. 4. SUBKSİFOİD: Ksifoidin hemen altında prob düz tutulur, ekran sol omza yönlendirilir; karaciğer akustik pencere olur. Arrestte ve travmada en hızlı penceredir. Buradan prob 90° çevrilerek VCI sağ atriyuma girdiği yerden izlenir.
NORMAL SONOGRAM

Normal fizyolojik bulgular

Perikard aralığında sıvı yok. Sol ventrikül duvarları sistolde belirgin kalınlaşır ve içe hareket eder; mitral ön yaprakçık septuma yaklaşır (EPSS < 7 mm). Sağ ventrikül sol ventrikülden belirgin küçüktür (apikal 4 boşlukta RV/LV < 0,6–1); kısa eksende sol ventrikül yuvarlaktır. VCI 2,1 cm'den ince ve inspiryumda %50'den fazla kollabe olur.

PATOLOJİK KRİTER

Patolojik ve kritik bulgular

TAMPONAD: Perikardiyal efüzyon + diyastolde sağ ventrikül kollapsı veya sistolde sağ atriyum kollapsı + pletorik VCI. AKUT SAĞ VENTRİKÜL YÜKLENMESİ (masif PE): RV ≥ LV, kısa eksende septum düzleşmesi (D işareti), McConnell bulgusu (serbest duvar hipokinezisi, apeks korunmuş), pletorik VCI. POMPA YETMEZLİĞİ: Dilate, zayıf kasılan sol ventrikül, artmış EPSS; akciğerde yaygın B çizgileriyle birlikte kardiyojenik şok. HİPOVOLEMİ / DAĞILIMSAL ŞOK: Küçük, hiperdinamik (sistolde boşluğu kapanan) sol ventrikül ve ince, kollabe VCI. ARREST: Kardiyak hareket yok (gerçek NEA/asistoli, kötü prognoz), koordineli kasılma var (psödo-NEA; tamponad, PE, hipovolemi araştırılır) veya miyokardda titreşim (ince VF, defibrilasyon).

Gerçek hasta klipleri
11 klip
Parasternal uzun: perikardiyal efüzyon
Kalbi çevreleyen anekoik sıvı inen aortun önünde kalır; bu perikard sıvısını plevral sıvıdan ayırır.
Parasternal uzun: plevral efüzyonla karşılaştırma
Sıvı inen aortun arkasına uzanıyorsa plevral efüzyondur; perikard efüzyonu ile karıştırmayın.
Parasternal uzun: ağır sistolik disfonksiyon
Dilate, zayıf kasılan sol ventrikül; mitral ön yaprakçık septuma yaklaşamıyor (EPSS artmış).
Parasternal kısa: ağır sistolik disfonksiyon
Aynı hastada kısa eksen: sol ventrikül halkası sistolde belirgin kalınlaşmıyor ve küçülmüyor.
Parasternal kısa: D işareti
Sağ ventrikül basınç yüklenmesinde septum düzleşir, sol ventrikül D harfine benzer (akut PE).
Apikal 4 boşluk: sağ ventrikül dilatasyonu
Aynı hastada sağ ventrikül sol ventrikülden büyük; obstrüktif şokta akut pulmoner emboli.
Apikal 4 boşluk: sistolde sağ atriyum kollapsı
Efüzyon varlığında sağ atriyum duvarının sistolde içe çökmesi tamponad fizyolojisinin erken bulgusudur.
VCI: pletorik, solunumla değişmiyor
Geniş ve kollabe olmayan VCI sağ atriyum basıncının yüksek olduğunu gösterir; tamponad ve PE ile uyumlu.
VCI: inspiryumda tam kollaps
İnce ve inspiryumda kapanan VCI hipovolemi lehinedir; pletorik VCI ile karşılaştırın.
Parasternal uzun: aort kökü
Tip A aort diseksiyonunda aort kökünde genişleme ve flep aranır; göğüs ağrılı hastada antikoagülan öncesi bakılır.
Arrestte FoCUS: ince VF
Monitörde asistoli sanılan ritimde miyokardın titreşimi: ince ventriküler fibrilasyon, defibrilasyon gerekir.

Kaynak: Ben Smith, Ultrasound of the Week (Wikimedia Commons), CC BY-SA 4.0 (tamponad klipleri CC BY 4.0); klipler 480p sessiz MP4'e dönüştürülmüştür ve aynı lisansla paylaşılır.

Kaynak: Gillman L, Ball C, Panebianco N, Al-Kadi A, Kirkpatrick A. Clinician performed resuscitative ultrasonography for the initial evaluation and resuscitation of trauma. Scand J Trauma Resusc Emerg Med 2009;17:34 (Wikimedia Commons), CC BY 2.0; klipler 480p sessiz MP4'e dönüştürülmüştür.

ARTEFAKTLAR & TUZAKLAR

Yanıltıcı görünümler ve klinik inciler

Perikardiyal yağ dokusu (özellikle önde ve yalnız ön yüzde görülen ekojenik alan) efüzyonla karışabilir; gerçek efüzyon arkada ve bağımlı bölgede toplanır. Plevral efüzyon parasternal uzun eksende inen aortun arkasında kalır, perikard sıvısı önüne girer. Kronik pulmoner hipertansiyonda RV dilatasyonu akut PE'yi taklit eder; kalın RV serbest duvarı (> 5 mm) kronik süreci düşündürür. Arrestte görüntü 10 saniyeyi geçmemeli, nabız kontrolü sırasında alınmalı ve kaydedilerek sonra yorumlanmalıdır; kompresyonlar FoCUS için kesintiye uğratılmaz.