ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
GUIDELINES 11 ANA KATEGORİ ESC • AHA/ASA • ERC • SSC • ATLS • GINA/GOLD TAM KAYNAKÇALI

Acil Tıp Klinik Kılavuzları (Guidelines)

Uluslararası ve ulusal güncel kılavuzların yatak başı karar özetleri. Her kılavuzda birincil kaynaklar açıkça belirtilmiş; ilgili EKG içerikleri, klinik skorlar (HEART, TIMI, NIHSS, Wells) ve Hasta-İlaç-Doz hazırlama şemaları doğrudan birbirine bağlanmıştır.

Kapsamlı Klinik Kılavuz Rehberleri (46)

1. Göğüs Ağrısı & AKS ESC 2023 • ACC/AHA 2022–2025

STEMI ve OMI (Oklüzyon MI) Tanı ve Reperfüzyon Kılavuzu

Akut göğüs ağrısıyla başvuran hastada klasik ST elevasyonu (STEMI) yanında akut koroner oklüzyon eşdeğerlerinin (OMI) tanınması, 120 dakika reperfüzyon penceresi, Primer PKG hedef süreleri ve fibrinolitik tedavi (Tenekteplaz / Alteplaz) endikasyonları.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2023: 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes (Byrne RA et al., Eur Heart J 2023).
  • ACC / AHA 2022–2025: ACC Expert Consensus Decision Pathway on Acute Chest Pain in the ED & ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI Guideline for the Management of Patients With Acute Coronary Syndromes.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
1. Göğüs Ağrısı & AKS ESC 2023 • AHA/ACC Chest Pain

Akut Göğüs Ağrısı, NSTE-AKS (HEART / TIMI) ve Antitrombotik Kılavuzu

ST yükselmesi olmayan akut göğüs ağrısında yüksek duyarlıklı troponin (0/1 sa veya 0/2 sa) protokolü, HEART ve TIMI risk skorlarıyla taburculuk/yatış kararı, çok yüksek ve yüksek riskli NSTE-AKS'de anjiyografi zamanlaması ve P2Y12 ön yükleme kuralları.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2023: 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes (Byrne RA et al., Eur Heart J 2023).
  • AHA / ACC 2021–2025: AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain (Gulati M et al., Circulation).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
2. İnme & Nöroloji AHA/ASA 2019–2023 • ESO 2021–2023

Akut İskemik İnme: IV Tromboliz ve Mekanik Trombektomiye Yönlendirme Kılavuzu

Akut fokal nörolojik defisitle gelen hastada kapı-BT (<20 dk) ve kapı-iğne (<45–60 dk) hedefleri, Alteplaz ve Tenekteplaz doz/hazırlama ilkeleri, büyük damar oklüzyonunda (LVO) mekanik trombektomiye yönlendirme ve tromboliz komplikasyonlarının (semptomatik İKK ve orolingual anjiyoödem) yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AHA / ASA 2019: Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke (Powers WJ et al., Stroke 2019).
  • ESO 2021 & 2023: European Stroke Organisation (ESO) Guidelines on Intravenous Thrombolysis (2021) & Expedited Recommendation on Tenecteplase for Acute Ischaemic Stroke (2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
2. İnme & Nöroloji AHA/ASA ICH 2022 • AHA/ASA aSAH 2023

Spontan Beyin Kanaması (İKK ve SAK): Kan Basıncı ve Reversal Kılavuzu

Spontan intraserebral kanamada (İKK) hematom ekspansiyonunu önleyen ‘Care Bundle’ (hızlı KB kontrolü, antikoagülan reversal, ateş/glikoz kontrolü) ve anevrizmal subaraknoid kanamada (SAK) tanı (Ottawa kuralı, 6 saat BT, LP/BTA) ve nimodipin yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AHA / ASA 2022 ICH: 2022 Guideline for the Management of Patients With Spontaneous Intracerebral Hemorrhage (Greenberg SM et al., Stroke 2022) & INTERACT3 Care Bundle (Lancet 2023).
  • AHA / ASA 2023 aSAH: 2023 Guideline for the Management of Patients With Aneurysmal Subarachnoid Hemorrhage (Hoh BL et al., Stroke 2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
2. İnme & Nöroloji AES • Neurocritical Care • ESETT

Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi Kılavuzu

5 dakikadan uzun süren veya aralarda bilincin açılmadığı ardışık nöbetlerde (Status Epileptikus) zamana duyarlı ABC/glikoz kontrolü, 1. basamak tam doz benzodiazepin, 2. basamak IV Levetirasetam/Valproat/Fenitoin ve 3. basamak refrakter status yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AES 2016: Evidence-Based Guideline: Treatment of Convulsive Status Epilepticus in Children and Adults: Report of the Guideline Committee of the American Epilepsy Society (Glauser T et al., Epilepsy Curr).
  • ESETT Trial (NEJM 2019): Randomized Trial of Three Anticonvulsant Medications for Status Epilepticus: Levetiracetam, Fosphenytoin, and Valproate (Kapur J et al., N Engl J Med 2019).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
3. Sepsis & Septik Şok Surviving Sepsis 2021 • Sepsis-3

Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme ve Ampirik Antibiyotik Kılavuzu

Enfeksiyona bağlı yaşamı tehdit eden organ disfonksiyonunun (SOFA ≥2 artış) erken tanınması, qSOFA'nın sınırlılıkları, kan kültürü ve laktat ölçümü, şoklu vs. şoksuz hastada antibiyotik başlama penceresi ve hastane yerel antibiyogramının belirleyici rolü.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Surviving Sepsis 2021: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 (Evans L et al., Intensive Care Med 2021).
  • Sepsis-3 (JAMA 2016): The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3) (Singer M et al., JAMA 2016).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
3. Sepsis & Septik Şok SSC 2021 • ANDROMEDA-SHOCK • CLOVERS

Septik Şokta Hemodinamik Resüsitasyon ve Vazopressör Kılavuzu

Sepsis ilişkili hipoperfüzyonda dengeli kristaloid kullanımı, dinamik sıvı yanıtlılığı ve POCUS değerlendirmesi, birinci basamak Noradrenalin infüzyonu (periferik başlangıç dahil), ikinci basamak Vazopressin ve refrakter şokta IV Hidrokortizon yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Surviving Sepsis 2021: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 (Evans L et al., Intensive Care Med 2021).
  • ANDROMEDA-SHOCK & CLOVERS: Effect of a Resuscitation Strategy Targeting Peripheral Perfusion Status vs Serum Lactate Levels on 28-Day Mortality (JAMA 2019) & CLOVERS Trial (NEJM 2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama ATLS 10th Ed. • European Trauma 2023

Çoklu Travmada İlk Yaklaşım, Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP) Kılavuzu

Çoklu travma hastasında yaşamı tehdit eden dış kanama kontrolü (cABCDE), birincil bakıda toraks/pelvis ölümcül yaralanmalarının yönetimi, hasar kontrollü resüsitasyon, 1:1:1 dengeli masif transfüzyon, ilk 3 saatte Traneksamik Asit (TXA) ve sitrat kaynaklı hipokalseminin düzeltilmesi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • European Trauma 2023: The European guideline on management of major bleeding and coagulopathy following trauma: sixth edition (Rossaint R et al., Crit Care 2023).
  • ATLS 10th Ed. & CRASH-2: American College of Surgeons Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition & CRASH-2 Trial Collaborators (Lancet).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama BTF 4th Ed. • CRASH-3 • ATLS / ACOG

Travmatik Beyin Hasarı (TBH) ve Gebelikte Travma Yönetim Kılavuzu

Travmatik beyin hasarında (TBH) hipoksi ve hipotansiyonun mutlak önlenmesi, kafa içi basınç artışı (KİBAS) ve herniasyonda hiperosmolar tedavi, hafif kafa travmasında BT endikasyon kuralları ve gebe travma hastasında sol lateral uterin deplasman, Anti-D ve resüsitatif histerotomi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Brain Trauma Foundation (BTF): Guidelines for the Management of Severe Traumatic Brain Injury, Fourth Edition (Carney N et al., Neurosurgery) & CRASH-3 Trial (Lancet 2019).
  • ATLS 10th Ed. & SOGC/ACOG: ATLS 10th Edition Chapter 12: Trauma in Pregnancy and Intimate Partner Violence & ACOG Guidelines for Diagnostic Imaging During Pregnancy.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
5. Hava Yolu & İYD ERC 2021–2025 • AHA ACLS/PALS

Erişkin ve Çocuk İleri Yaşam Desteği (ALS / PALS) ve ROSC Bakım Kılavuzu

Erişkin ve pediatrik kardiyak arrestte yüksek kaliteli göğüs kompresyonu, erken defibrilasyon, Adrenalin ve Amiodaron/Lidokain zamanlaması, geri döndürülebilir nedenlerin (4H-4T) yatak başı POCUS ile tanınması ve ROSC sonrası nöroprotektif bakım.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ERC 2021 & 2025: European Resuscitation Council Guidelines 2021/2025: Adult Advanced Life Support (Soar J et al.) & Paediatric Life Support (Van de Voorde P et al.).
  • AHA 2020–2024: American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care (Circulation).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
5. Hava Yolu & İYD DAS • INTUBE • ACEP PSA

Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu ve İşlem Sedasyonu Kılavuzu

Kritik hastada ilk geçiş başarısını (First-Pass Success) maksimize eden hazırlık, anatomik (LEMON) ve fizyolojik (HOP: Hipotansiyon, Oksijenasyon, pH) zor hava yolu yönetimi, DAS beklenmedik zor entübasyon / krikotirotomi algoritması ve güvenli işlem sedasyonu.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • DAS (Difficult Airway Society): Difficult Airway Society guidelines for management of unanticipated difficult intubation in adults (Frerk C et al., Br J Anaesth) & Guidelines for Tracheal Intubation in Critically Ill Adults.
  • DEVICE Trial (NEJM 2023) & ACEP: Video versus Direct Laryngoscopy for Tracheal Intubation of Critically Ill Adults (Prekker ME et al., N Engl J Med 2023) & ACEP Procedural Sedation Clinical Policy.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
5. Hava Yolu & İYD ARDSNet • ESICM ARDS 2023 • NTSP

Entübasyon Sonrası Ventilatör Yönetimi, Ani Kötüleşme (DOPES) ve Trakeostomi Acilleri Kılavuzu

Entübasyon hava yolu yönetiminin sonu değil, ventilasyon döneminin başlangıcıdır. Acil serviste beklenen entübe hastada akciğer koruyucu ayarlar, hastalığa özgü ventilatör stratejileri, ani desatürasyon ve hipotansiyonun sistematik değerlendirmesi (DOPES) ile trakeostomili ve larenjektomili hastanın hava yolu acillerinde yapılandırılmış yaklaşım.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ARDS Network (NEJM 2000): Ventilation with Lower Tidal Volumes as Compared with Traditional Tidal Volumes for Acute Lung Injury and the Acute Respiratory Distress Syndrome.
  • ESICM (Intensive Care Med 2023): ESICM guidelines on acute respiratory distress syndrome: definition, phenotyping and respiratory support strategies.
  • National Tracheostomy Safety Project (Anaesthesia 2012): Multidisciplinary guidelines for the management of tracheostomy and laryngectomy airway emergencies (McGrath BA et al.).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
6. Solunum Acilleri GINA 2024 • GOLD 2024 • ERS/ATS NIV

Akut Astım, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği Kılavuzu

Akut astım atağı ve KOAH alevlenmesinde hedef SpO₂, inhale bronkodilatör ve sistemik kortikosteroid dozları, ağır astımda IV Magnezyum Sülfat, hiperkapnik solunum yetmezliğinde BiPAP titrasyonu ve obstrüktif akciğer hastalığında mekanik ventilasyon ayarları.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • GINA 2024: Global Initiative for Asthma (GINA): Global Strategy for Asthma Management and Prevention (2024 Update).
  • GOLD 2024 & ERS/ATS: Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease (GOLD 2024 Report) & ERS/ATS Clinical Practice Guidelines on Noninvasive Ventilation.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
6. Solunum Acilleri ESC PE • BTS 2023 • ACEP PE

Akut Pulmoner Emboli (PE) ve Pnömotoraks Yönetim Kılavuzu

Akut pulmoner emboli şüphesinde klinik olasılık skorları (Wells, PERC), yaşa uyarlı D-dimer eşiği, yüksek riskli (masif) PE'de yatak başı EKO ve Alteplaz trombolizi; tansiyon pnömotoraks acil dekompresyonu ve spontan pnömotoraksta güncel konservatif/girişimsel yaklaşım.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC / ERS PE: ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism developed in collaboration with the European Respiratory Society (Konstantinides SV et al., Eur Heart J).
  • BTS 2023: British Thoracic Society Guideline for Pleural Disease (Roberts ME et al., Thorax 2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot Goldfrank's 11th Ed. • AACT/EAPCCT • NPIS

Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Kılavuzu

Akut zehirlenmelerde toksidromların tanınması (antikolinerjik, kolinerjik, sempatomimetik, serotonerjik, opioid/sedatif), aktif kömür endikasyon ve kontrendikasyonları, EKG'de sodyum kanal blokajı ve QTc uzaması yönetimi, parasetamol toksisitesinde Rumack-Matthew nomogramı ve NAC tedavisi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Goldfrank's 11th Ed.: Goldfrank's Toxicologic Emergencies, 11th Edition (Nelson LS et al.) & AACT/EAPCCT Position Paper: Single-Dose Activated Charcoal.
  • AHA 2023 Toxicology: 2023 American Heart Association Focused Update on the Management of Patients With Cardiac Arrest or Life-Threatening Toxicity Due to Poisoning (Lavonas EJ et al., Circulation 2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot AHA 2023 • ASRA LAST 2020 • UHMS

Karbonmonoksit/Siyanür, Opioid ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST) Kılavuzu

Karbonmonoksit zehirlenmesinde ko-oksimetri tanısı ve hiperbarik oksijen (HBO) endikasyonları, yangın/duman inhalasyonunda eşlik eden siyanür zehirlenmesi (Hidroksokobalamin), opioid doz aşımında solunum hedefli nalokson titrasyonu ve lokal anestezik sistemik toksisitesinde (LAST) %20 lipid emülsiyonu.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ASRA LAST 2020: The Third American Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine Practice Advisory on Local Anesthetic Systemic Toxicity (Neal JM et al., Reg Anesth Pain Med) & 2020 Checklist.
  • AHA 2023 & ACEP CO: 2023 AHA Focused Update on Toxicology (Circulation 2023) & ACEP Clinical Policy: Critical Issues in the Management of Adult Patients Presenting to the ED With Acute Carbon Monoxide Poisoning.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
8. Çocuk, Gebe & Geriatri AAP 2021 • SSC Pediatric • PECARN

Pediatrik Ateş/Sepsis, Çocuk Travması (PECARN) ve Sıvı/İlaç Doz Kılavuzu

Çocuk hastada ilk 30 saniye Pediatrik Değerlendirme Üçgeni (PAT), 0–60 gün ateşli bebekte AAP 2021 basamaklı yönetim, pediatrik septik şokta sıvı bolusu ve vasoaktif ilaç seçimi, çocuk travmasında PECARN Beyin BT kuralı ve kilo bazlı güvenli doz ilkeleri.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AAP 2021: Clinical Practice Guideline: Evaluation and Management of Well-Appearing Febrile Infants 8 to 60 Days Old (Pantell RH et al., Pediatrics 2021).
  • SSC Pediatric 2020 & PECARN: Surviving Sepsis Campaign International Guidelines for the Management of Septic Shock and Sepsis-Associated Organ Dysfunction in Children (Weiss SL et al., Pediatr Crit Care Med 2020) & PECARN Head Trauma Rule (Kuppermann N et al., Lancet).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
8. Çocuk, Gebe & Geriatri ACOG No. 222 • ACC 2020 Reversal • ACEP Geriatric

Gebelikte Aciller (Eklampsi/Kanama) ve Yaşlıda Düşme / Antikoagülan Kılavuzu

Gebeliğin 20. haftasından sonra ve postpartum dönemde gelişen ağır preeklampsi/eklampside Magnezyum Sülfat ve acil antihipertansif tedavi, obstetrik kanama yönetimi; yaşlı hastada yer seviyesinden düşme, gizli şok, deliryum ve oral antikoagülanların (Varfarin/DOAK) tersine çevrilmesi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ACOG Practice Bulletin No. 222 & WOMAN: Gestational Hypertension and Preeclampsia: ACOG Practice Bulletin No. 222 (Obstet Gynecol 2020) & WOMAN Trial (Lancet 2017).
  • ACC 2020 OAC Reversal & Geriatric ED: 2020 ACC Expert Consensus Decision Pathway on Management of Bleeding in Patients on Oral Anticoagulants (Tomaselli GF et al., JACC 2020) & Geriatric Emergency Department Guidelines (ACEP/AGS).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
9. Enfeksiyon & Cerrahi WAO 2020 • ESCMID/IDSA • WSES

Anafilaksi, Akut Bakteriyel Menenjit ve Nekrotizan Yumuşak Doku Enfeksiyonu Kılavuzu

Anafilakside birinci basamak İM Adrenalin ve refrakter anafilaktik şokta IV Adrenalin infüzyonu; akut bakteriyel menenjitte görüntüleme/LP'nin antibiyotiği geciktirmemesi ilkesi; nekrotizan fasiitte (NF) klinik kırmızı bayraklar, toksin baskılayıcı antibiyoterapi ve acil cerrahi debridman.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • WAO 2020 & ERC 2021: World Allergy Organization (WAO) Anaphylaxis Guidance 2020 (Cardona V et al., World Allergy Organ J) & ERC 2021 Special Circumstances.
  • ESCMID 2016 & IDSA: ESCMID Guideline on the Diagnosis and Treatment of Acute Bacterial Meningitis (van de Beek D et al., Clin Microbiol Infect) & IDSA Practice Guidelines for Skin and Soft Tissue Infections.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
9. Enfeksiyon & Cerrahi ESGE 2021 • Baveno VII • WSES

Akut Karın ve Üst/Alt Gastrointestinal Kanama Yönetim Kılavuzu

Akut karın ağrısıyla başvuran hastada yaşamı tehdit eden vasküler/cerrahi nedenlerin (akut mezenter iskemi, abdominal aort anevrizması rüptürü, içi boş organ perforasyonu) tanınması, erken analjezi ilkesi; üst ve alt GİS kanamada Glasgow-Blatchford skoru, kısıtlı transfüzyon stratejisi, PPI/vazoaktif ilaçlar ve endoskopi zamanlaması.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESGE 2021: Nonvariceal upper gastrointestinal hemorrhage: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline Update 2021 (Gralnek IM et al., Endoscopy 2021).
  • Baveno VII & WSES: Baveno VII — Renewing consensus in portal hypertension (de Franchis R et al., J Hepatol 2022) & World Society of Emergency Surgery (WSES) Guidelines on Acute Mesenteric Ischemia, Acute Appendicitis, and Acute Calculus Cholecystitis.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
10. Ritim Bozuklukları ESC 2022 VA • ESC 2019 SVT • AHA 2025 ACLS

Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim Kılavuzu

QRS ≥120 ms ve kalp hızı >100/dk olan taşikardide ilk soru hastanın stabil olup olmadığıdır. Stabil hastada 12 derivasyonlu EKG ile VT ile aberan iletili veya pre-eksite SVT ayrımı yapılır. Hiçbir algoritma VT'yi kesin olarak dışlamaz; şüphede taşikardi VT gibi tedavi edilir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2022 VA: 2022 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death (Zeppenfeld K et al., Eur Heart J 2022).
  • ESC 2019 SVT: 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia (Brugada J et al., Eur Heart J 2020).
  • AHA 2025: 2025 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care — Part 9: Adult Advanced Life Support (Circulation 2025).
  • EKG Algoritmaları: Brugada P et al., Circulation 1991;83:1649-59 • Vereckei A et al., Heart Rhythm 2008;5:89-98 • Pava LF et al., Heart Rhythm 2010;7:922-6 • Jastrzebski M et al., Europace 2016;18:578-84 • Moccetti F et al., JACC Clin Electrophysiol 2022;8:831-9.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
10. Ritim Bozuklukları ESC 2019 SVT • ESC 2024 AF • AHA 2025 ACLS

Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetim Kılavuzu

Dar QRS (<120 ms) taşikardide instabilite değerlendirmesi, düzenli SVT'de vagal manevra ve adenozin basamakları, atriyal fibrilasyon ve flutterde sol ventrikül fonksiyonuna göre hız kontrolü, kardiyoversiyon öncesi antikoagülasyon kuralları ve pre-eksitasyon tuzakları.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2019 SVT: 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia (Brugada J et al., Eur Heart J 2020).
  • ESC 2024 AF: 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with EACTS (Van Gelder IC et al., Eur Heart J 2024).
  • AHA 2025 & REVERT: 2025 AHA Guidelines for CPR and ECC — Part 9: Adult Advanced Life Support (Circulation 2025) & Postural modification to the standard Valsalva manoeuvre for emergency treatment of supraventricular tachycardias (REVERT; Appelboam A et al., Lancet 2015).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
1. Göğüs Ağrısı & AKS ESC 2021 (2023 Güncelleme) • AHA/ACC/HFSA 2022

Akut Kalp Yetmezliği, Kardiyojenik Pulmoner Ödem ve Kardiyojenik Şok Kılavuzu

Akut dispne ile gelen hastada kalp yetmezliğinin natriüretik peptid ve POCUS ile hızlı doğrulanması, tetikleyicilerin (AKS, aritmi, hipertansif acil, mekanik neden, PE, enfeksiyon) aranması, hemodinamik profile göre diüretik/vazodilatör seçimi, NİV endikasyonları ve kardiyojenik şokta vazopressör-inotrop yaklaşımı.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2021 (2023 Focused Update): 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure (McDonagh TA et al., Eur Heart J 2021) & 2023 Focused Update (McDonagh TA et al., Eur Heart J 2023).
  • AHA/ACC/HFSA 2022: 2022 AHA/ACC/HFSA Guideline for the Management of Heart Failure (Heidenreich PA et al., Circulation 2022).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
1. Göğüs Ağrısı & AKS ACC/AHA 2022 Aort • ESC 2024 Aort

Akut Aort Sendromu ve Aort Diseksiyonu: Tanı ve Anti-İmpuls Tedavi Kılavuzu

Ani başlangıçlı yırtılır tarzda göğüs/sırt ağrısında aort diseksiyonunun klinik risk skoru (ADD-RS) ve D-dimer ile ayrılması, BT anjiyografi, Stanford sınıflaması, anti-impuls tedavi (beta-bloker öncelikli) ve antitrombotik tuzaklarının önlenmesi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ACC/AHA 2022: 2022 ACC/AHA Guideline for the Diagnosis and Management of Aortic Disease (Isselbacher EM et al., Circulation 2022).
  • ESC 2024: 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases (Mazzolai L et al., Eur Heart J 2024) & ADvISED Trial (Nazerian P et al., Circulation 2018).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama ISBI 2016–2018 • ATLS 10th Ed. • ABA

Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri Kılavuzu

Yanık hastasında ilk soğutma ve havayolu güvenliği, toplam vücut yüzey alanı (TVYA) hesabı, Parkland ve Rule of Ten ile sıvı resüsitasyonunun idrar çıkışına göre titrasyonu, inhalasyon yanığı, CO/siyanür ve yanık merkezine sevk kriterleri.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ISBI 2016 & 2018: ISBI Practice Guidelines for Burn Care (Burns 2016) & ISBI Practice Guidelines for Burn Care, Part 2 (Burns 2018).
  • ATLS 10th Ed.: American College of Surgeons Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition — Thermal Injuries chapter.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama WMS 2019/2024 • ERC 2021 Özel Durumlar

Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma Kılavuzu

Kaza sonucu hipotermide evreleme, pasif/aktif ısıtma ve hipotermik arrest kuralları; sıcak çarpmasında çekirdek ısı ölçümü ve hızlı soğutma; boğulmada hipoksiye bağlı arrest ve solunum öncelikli resüsitasyon.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • WMS 2019 Hipotermi: Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update (Dow J et al., Wilderness Environ Med 2019).
  • ERC 2021 Özel Durumlar: European Resuscitation Council Guidelines 2021: Cardiac arrest in special circumstances (Lott C et al., Resuscitation 2021) & WMS Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Heat Illness (Lipman GS et al., Wilderness Environ Med).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
9. Enfeksiyon & Cerrahi ACG 2024 • AGA 2018 • IAP/APA • WATERFALL

Akut Pankreatit: Tanı, Sıvı Stratejisi, Analjezi ve Beslenme Kılavuzu

Epigastrik ağrı + lipaz/amilaz >3 × ÜSL ± görüntüleme ile tanı; agresif yerine orta hızlı dengeli kristaloid, erken enteral beslenme, rutin profilaktik antibiyotik kullanımından kaçınma, biliyer pankreatitte ERCP/kolesistektomi zamanlaması ve hipertrigliseridemi yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ACG 2024: American College of Gastroenterology Guideline: Management of Acute Pancreatitis (Tenner S et al., Am J Gastroenterol 2024).
  • AGA 2018 & WATERFALL: AGA Clinical Practice Update/Guidelines on Initial Management of Acute Pancreatitis (Crockett SD et al., Gastroenterology 2018) & Aggressive or Moderate Fluid Resuscitation in Acute Pancreatitis (WATERFALL; de-Madaria E et al., N Engl J Med 2022).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal ADA/EASD/JBDS/AACE/DTS Uzlaşısı 2024

Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS) Kılavuzu

Hiperglisemik krizlerde tanı ve ciddiyet sınıflaması (β-hidroksibütirat dahil), tetikleyicilerin aranması, ilk saatte dengeli kristaloid, potasyum düzeyine göre insülin başlatma, 250 mg/dL altında dekstroz eklenmesi ve ketozun çözülmesine göre IV insülinden geçiş.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ADA/EASD/JBDS/AACE/DTS 2024: Hyperglycemic Crises in Adults With Diabetes: A Consensus Report (Umpierrez GE et al., Diabetes Care 2024).
  • JBDS 2023: Joint British Diabetes Societies for Inpatient Care (JBDS-IP): The Management of Diabetic Ketoacidosis in Adults (2023 Update).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal UK Kidney Association 2020 • ERC 2021 • Avrupa Hiponatremi 2014

Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetim Kılavuzu

Hiperkalemide membran stabilizasyonu, potasyumu hücre içine alma ve vücuttan atma basamakları; semptomatik hiponatremide %3 NaCl bolusu ve düzeltme hızı sınırı; hipokalemi ve hipomagnezemide güvenli replasman.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • UK Kidney Association 2020: UK Kidney Association Clinical Practice Guidelines: Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults (2020) & ERC 2021 Guidelines: Cardiac arrest in special circumstances (Lott C et al., Resuscitation 2021).
  • ESE/ESICM/ERA-EDTA 2014: Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia (Spasovski G et al., Eur J Endocrinol / Nephrol Dial Transplant / Intensive Care Med 2014).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
10. Ritim Bozuklukları ERC 2021 / AHA 2025 / ESC 2021 Pacing

Bradikardi, AV Bloklar ve Acil Pacing Kılavuzu

Semptomatik bradikardide önce instabilite ve asistoli riski değerlendirilir; atropin, adrenalin/dopamin infüzyonu ve pacing basamakları uygulanırken hiperkalemi, ilaç toksisitesi ve inferior MI gibi geri döndürülebilir nedenler eş zamanlı tedavi edilir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ERC 2021: European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult Advanced Life Support (Soar J et al., Resuscitation 2021) — Bradikardi algoritması.
  • AHA 2025: 2025 American Heart Association Guidelines for CPR and Emergency Cardiovascular Care: Adult Advanced Life Support.
  • ESC 2021: 2021 ESC Guidelines on Cardiac Pacing and Cardiac Resynchronization Therapy (Glikson M et al., Eur Heart J 2021).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
2. İnme & Nöroloji SAEM GRACE-3 2023

Akut Baş Dönmesi ve Vertigo: HINTS ile Posterior Dolaşım İnmesini Ayırma Kılavuzu

Baş dönmesinde semptomun niteliğinden çok zamanlama ve tetikleyiciye göre sınıflama yapılır. Akut vestibüler sendromda eğitimli hekimin yaptığı HINTS muayenesi, ilk 24–48 saatte çekilen MR'dan daha duyarlı biçimde posterior dolaşım inmesini ayırt eder.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • SAEM GRACE-3 2023: Guidelines for Reasonable and Appropriate Care in the Emergency Department 3 (GRACE-3): Acute Dizziness and Vertigo in the ED (Edlow JA et al., Acad Emerg Med 2023).
  • Stroke 2009: HINTS to Diagnose Stroke in the Acute Vestibular Syndrome (Kattah JC et al., Stroke 2009;40:3504-3510).
  • AAO-HNS 2017: Clinical Practice Guideline: Benign Paroxysmal Positional Vertigo (Update) (Bhattacharyya N et al., Otolaryngol Head Neck Surg 2017).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal ESE/Endocrine Society 2024 / ATA 2016 / ADA 2025

Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi Kılavuzu

Endokrin krizlerde tanı testlerinin sonucu beklenmeden tedavi başlanır: adrenal krizde hidrokortizon, tiroid fırtınasında beta-bloker–tiyonamid–iyot–steroid sırası, miksödem komasında steroid ile birlikte IV levotiroksin, hipoglisemide hızlı dekstroz ve nedene göre uzun izlem.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESE/Endocrine Society 2024: European Society of Endocrinology and Endocrine Society Joint Clinical Guideline: Diagnosis and Therapy of Glucocorticoid-Induced Adrenal Insufficiency (Beuschlein F et al., 2024).
  • Endocrine Society 2016: Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline (Bornstein SR et al., J Clin Endocrinol Metab 2016).
  • ATA 2016: 2016 American Thyroid Association Guidelines for Diagnosis and Management of Hyperthyroidism and Other Causes of Thyrotoxicosis (Ross DS et al., Thyroid 2016).
  • ADA 2025: Standards of Care in Diabetes—2025, Section 6: Glycemic Goals and Hypoglycemia (Diabetes Care 2025).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot AHA 2023 Toksikoloji Odaklı Güncelleme

Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin Kılavuzu

Kardiyotoksik zehirlenmelerde EKG (QRS, QTc, AV blok) ve hemodinami yönetimi belirler. Sodyum kanal blokerlerinde (TSA) bikarbonat, KKB/BB zehirlenmesinde kalsiyum, vazopressör ve yüksek doz insülin, digoksin toksisitesinde Fab temel tedavilerdir; dirençli şokta erken ECMO merkezine danışılır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AHA 2023: 2023 American Heart Association Focused Update on the Management of Patients With Cardiac Arrest or Life-Threatening Toxicity Due to Poisoning (Lavonas EJ et al., Circulation 2023).
  • Crit Care Med 2017: Experts Consensus Recommendations for the Management of Calcium Channel Blocker Poisoning in Adults (St-Onge M et al., Crit Care Med 2017;45:e306-e315).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
6. Solunum Acilleri IDSA/ATS 2019 / ERS-ESICM 2023 / ATS 2025

Toplum Kökenli Pnömoni (TKP): Tanı, Şiddet Değerlendirmesi ve Ampirik Tedavi Kılavuzu

Toplum kökenli pnömonide yatış yeri klinik değerlendirme ve skorlarla belirlenir; ağır TKP'de beta-laktam + makrolid kombinasyonu, erken antibiyotik ve uygun hastada hidrokortizon önerilir. MRSA/Pseudomonas kapsamı yalnız risk faktörü varlığında eklenir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • IDSA/ATS 2019: Diagnosis and Treatment of Adults with Community-acquired Pneumonia: An Official Clinical Practice Guideline of the ATS and IDSA (Metlay JP et al., Am J Respir Crit Care Med 2019).
  • ERS/ESICM/ESCMID/ALAT 2023: Guidelines for the Management of Severe Community-Acquired Pneumonia (Martin-Loeches I et al., Intensive Care Med 2023).
  • ATS 2025: Systemic Corticosteroids for the Treatment of Severe Community-Acquired Pneumonia: An Official ATS Clinical Practice Guideline (Am J Respir Crit Care Med 2025).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
3. Sepsis & Septik Şok ESICM 2014 Şok Uzlaşısı / SSC 2021

Ayrışmamış Şok: Şok Tiplerinin Ayrımı, RUSH POCUS ve İlk Saat Hemodinamik Yönetim Kılavuzu

Nedeni belli olmayan hipotansif hastada şok tipi klinik, laktat ve yatak başı ultrasonla (RUSH: pompa–tank–borular) hızla belirlenir. Sıvı küçük boluslarla ve yanıt değerlendirilerek verilir; MAP ≥65 mmHg için erken noradrenalin başlanır; obstrüktif nedenler (tamponad, tansiyon pnömotoraks, masif PE) hemen tedavi edilir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESICM 2014: Consensus on Circulatory Shock and Hemodynamic Monitoring. Task Force of the European Society of Intensive Care Medicine (Cecconi M et al., Intensive Care Med 2014).
  • Surviving Sepsis Campaign 2021: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 (Evans L et al., Crit Care Med 2021).
  • Emerg Med Clin North Am 2010: The RUSH Exam: Rapid Ultrasound in SHock in the Evaluation of the Critically Ill (Perera P et al., Emerg Med Clin North Am 2010).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
8. Çocuk, Gebe & Geriatri AAP 2014 / NICE NG9 / GINA 2024 / CPS

Çocukta Solunum Acilleri: Krup, Bronşiyolit ve Akut Astım Atağı Kılavuzu

Çocukta solunum sıkıntısı yaş, stridor veya hışıltı ve ateşe göre ayrılır. Krupta tek doz deksametazon tüm şiddetlerde, nebül adrenalin orta-ağır olguda verilir; bronşiyolitte tedavi destekleyicidir; astım atağında inhaler salbutamol, sistemik steroid ve ağır atakta IV magnezyum basamakları uygulanır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AAP 2014: Clinical Practice Guideline: The Diagnosis, Management, and Prevention of Bronchiolitis (Ralston SL et al., Pediatrics 2014).
  • NICE NG9: Bronchiolitis in Children: Diagnosis and Management (NICE Guideline NG9, güncelleme 2021).
  • GINA 2024: Global Strategy for Asthma Management and Prevention (Global Initiative for Asthma, 2024 Report).
  • CPS: Acute Management of Croup in the Emergency Department (Canadian Paediatric Society Position Statement; Ortiz-Alvarez O, Mikrogianakis A).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
1. Göğüs Ağrısı & AKS ESC 2018 Senkop • ESC 2024 Hipertansiyon • AHA 2024

Senkop Risk Sınıflaması ve Hipertansif Acil Durumlar Kılavuzu

Geçici bilinç kaybı (senkop) ile başvuran hastada ölümcül kardiyak/vasküler nedenlerin (aritmi, PE, aort diseksiyonu, AAA, GİS kanama, ektopik gebelik) ilk 10 dakikada taranması; kan basıncı yüksekliğinde akut hedef organ hasarı (HMOD) varlığına göre hipertansif acil ile asemptomatik şiddetli hipertansiyonun ayrımı ve organ bazlı KB düşürme hedefleri.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESC 2018 Syncope: 2018 ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope (Brignole M et al., Eur Heart J 2018).
  • ESC 2024 Hypertension & AHA 2024: 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension (McEvoy JW et al., Eur Heart J 2024) & AHA Scientific Statement on Inpatient Elevated Blood Pressure (Circulation 2024).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
2. İnme & Nöroloji AHA/ASA 2021 TİA • ESO • ACEP Baş Ağrısı • NICE

Geçici İskemik Atak (TİA), Akut Baş Ağrısı Kırmızı Bayrakları ve Omurilik Basısı Kılavuzu

Semptomları tamamen düzelmiş olsa dahi yakın zamanda inme habercisi olan TİA'da acil damar görüntülemesi ve ikili antiplatelet tedavi; sekonder baş ağrılarının (SAK, serebral venöz tromboz, temporal arterit, karotis/vertebral diseksiyon) ayrımı ve akut spinal kord basısı / cauda equina sendromunda acil MR ve dekompresyon.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AHA/ASA 2021 & ESO 2021: 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack (Kleindorfer DO et al., Stroke 2021) & ESO Guideline on Management of TIA (Eur Stroke J 2021).
  • ACEP 2019 & ESO CVT: ACEP Clinical Policy: Critical Issues in the Evaluation and Management of Adult Patients Presenting to the ED With Acute Headache (Ann Emerg Med 2019) & ESO Guideline for Cerebral Venous Thrombosis.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
3. Sepsis & Septik Şok EAU 2024 • IDSA / ASCO / ESMO • SSC 2021

Ürosepsis / Obstrüktif Piyelonefrit, Febril Nötropeni ve Toksik Şok Sendromu Kılavuzu

Üriner kaynaklı sepsiste obstrüktif taş/hidronefrozun POCUS/BT ile hızla saptanıp ürolojik drenaja yönlendirilmesi; kemoterapi alan onkoloji hastasında febril nötropeni tanısı, MASCC/CISNE risk sınıflaması ve ilk 1 saatte ampirik anti-psödomonal antibiyotik; streptokokal/stafilokokal toksik şok sendromunda klindamisin ve IVIG yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • IDSA / ASCO 2018 & ESMO: Clinical Practice Guideline for the Use of Antimicrobial Agents in Neutropenic Patients with Cancer (IDSA) & ASCO/IDSA Outpatient Management of Fever and Neutropenia in Adults Treated for Malignancy (J Clin Oncol 2018).
  • EAU 2024 Urological Infections: European Association of Urology (EAU) Guidelines on Urological Infections (Bonkat G et al., 2024).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama ATLS 10th Ed. • WSES Pelvis • ISN RDRTF Crush 2023

Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu Kılavuzu

Servikal omurga görüntüleme kuralları (NEXUS ve Kanada C-Spine) ve nörojenik şok yönetimi; künt/penetran toraks ve batın travmasında yatak başı girişimler; pelvik halka kırığına bağlı retroperitoneal hemorajik şok kontrolü ve deprem/göçük sonrası crush sendromunda kurtarma öncesi sıvı ve hiperkalemi yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ATLS 10th Ed. & WSES Pelvis: Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition & WSES Guidelines for Pelvic Trauma (Coccolini F et al., World J Emerg Surg).
  • ISN RDRTF Crush: Recommendations for the Management of Crush Victims in Mass Disasters (Sever MS et al., Nephrol Dial Transplant / Kidney Int).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
6. Solunum Acilleri ESICM 2023 ARDS • ERS HFNC 2022 • CHEST Hemoptizi

Hipoksemik Solunum Yetmezliği (HFNC / ROX İndeksi), ARDS ve Masif Hemoptizi Kılavuzu

Akut hipoksemik solunum yetmezliğinde Yüksek Akımlı Nazal Oksijen (HFNC) endikasyonları, başlangıç ayarları ve entübasyon gecikmesini önleyen ROX indeksi; ARDS'de akciğer koruyucu ventilasyon ve prone pozisyonu; yaşamı tehdit eden masif hemoptizide boğulmayı önleyen pozisyon, tek akciğer entübasyonu, TXA ve bronşiyal arter embolizasyonu.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESICM 2023 ARDS & ERS 2022 HFNC: ESICM guidelines on acute respiratory distress syndrome (Grasselli G et al., Intensive Care Med 2023) & ERS Clinical Practice Guidelines: High-flow nasal cannula in acute respiratory failure (Oczkowski S et al., Eur Respir J 2022).
  • ROX Index & Masif Hemoptizi: An index combining respiratory rate and oxygenation to predict outcome of nasal high-flow therapy (Roca O et al., Am J Respir Crit Care Med 2019) & Evaluation and Management of Life-Threatening Hemoptysis.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot EXTRIP Konsensus (Metanol, Lityum, Salisilat) • ASAM 2020

Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu

Metanol (sahte içki/kolonya) ve etilen glikol (antifriz) zehirlenmesinde toksisite ana bileşikten değil, alkol dehidrogenaz (ADH) ile oluşan formik asit (optik sinir ve bazal ganglion nekrozu) ve glikolik/oksalik asit (akut böbrek hasarı, hipokalsemi) metabolitlerinden kaynaklanır. Salisilat zehirlenmesinde entübasyon son derece yüksek risklidir (apne anında solunumsal asidoz gelişerek salisilatın beyne geçişini katlar). Organofosfat zehirlenmesinde ölüm nedeni bronkore ve bronkospazmdır; muskarinik bulgular (akciğer dinleme bulguları) kuruyana kadar atropin dozları ikiye katlanarak titre edilir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • EXTRIP Workgroup (Metanol, Lityum, Salisilat): Extracorporeal Treatments in Poisoning (EXTRIP) Consensus Recommendations for Methanol, Lithium, and Salicylate Poisoning (Crit Care Med / CJASN / Ann Emerg Med).
  • ASAM 2020 & Eddleston Organophosphates: The ASAM Clinical Practice Guideline on Alcohol Withdrawal Management (2020) & Management of acute organophosphorus pesticide poisoning (Eddleston M et al., Lancet).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
8. Çocuk, Gebe & Geriatri ESPGHAN / ESPID Gastroenterit • AAP Febril Konvülziyon

Pediatrik Dehidratasyon, Akut Gastroenterit ve Febril Konvülziyon Yönetimi

Akut gastroenteritli çocukta dehidratasyon derecesini belirlemede en güvenilir klinik bulgular kapiller dolum zamanı, deri turgoru, mukozaların kuruluğu, gözyaşı varlığı, genel görünüm ve solunum paternidir. Hafif-orta dehidratasyonda ilk tercih IV sıvı değil, düşük osmolaliteli Oral Rehidratasyon Sıvısıdır (ORS); kusmayı kesmek için tek doz Ondansetron IV sıvı ve yatış ihtiyacını yarı yarıya azaltır. Febril konvülziyonda (6 ay–5 yaş) temel görev basit ve komplike nöbeti ayırmak ve santral sinir sistemi enfeksiyonunu (menenjit) dışlamaktır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESPGHAN / ESPID Akut Gastroenterit: European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition / European Society for Paediatric Infectious Diseases Evidence-Based Guidelines for the Management of Acute Gastroenteritis in Children in Europe (Guarino A et al., JPGN).
  • AAP Febrile Seizures & Isotonic Fluids: American Academy of Pediatrics Subcommittee on Febrile Seizures: Neurodiagnostic Evaluation of the Child With a Simple Febrile Seizure (Pediatrics) & AAP Clinical Practice Guideline: Maintenance Intravenous Fluids in Children (Feld LG et al., Pediatrics 2018).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
9. Enfeksiyon & Cerrahi EAU Ürolojik Aciller • ACOG / NICE Ektopik Gebelik • CDC PID

Ürolojik ve Jinekolojik Aciller: Testis/Over Torsiyonu, Enfekte Taş ve Ektopik Gebelik

Testis torsiyonunda 'Zaman Testistir'; semptom başlangıcından itibaren ilk 6 saat içinde cerrahi detorsiyon yapılırsa testis kurtarma oranı >%90 iken, 12 saatten sonra <%50'ye, 24 saatten sonra <%10'a düşer. Renal kolik hastasında ateş, lökositoz veya piyüri eşlik ediyorsa tablo 'Enfekte Hidronefroz / Obstrüktif Piyelonefrit'tir; ürosepsise hızla ilerleyen gerçek bir cerrahi acildir ve acil dekompresyon (DJ stent veya nefrostomi) gerektirir. Üreme çağındaki her kadında alt kadran ağrısı, vajinal kanama veya senkopta rüptüre ektopik gebelik ilk sırada dışlanmalıdır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • EAU Urological Emergencies & AUA Priapism: European Association of Urology (EAU) Guidelines on Urological Trauma, Urolithiasis and Paediatric Urology (Acute Scrotum) & AUA/SMSNA Guideline on Acute Ischemic Priapism (2022).
  • ACOG / NICE Ectopic Pregnancy & CDC STI/PID: ACOG Practice Bulletin No. 193: Tubal Ectopic Pregnancy; NICE NG126 Ectopic pregnancy and miscarriage & CDC Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines (Pelvic Inflammatory Disease).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
9. Enfeksiyon & Cerrahi AAO Oftalmoloji • AAO-HNS Epistaksis • WAO/EAACI Anjiyoödem

Üst Hava Yolu, KBB ve Göz Acilleri: Anjiyoödem, Epistaksis, Derin Boyun ve Görme Kaybı

Stridor, boğuk ses ('hot potato voice'), salyasını yutamama (drooling) ve tripod pozisyonu üst hava yolu obstrüksiyonunun yakın arrest habercileridir; bu hastalarda körlemesine veya paralitikli standart RSI yerine uyanık fiberoptik/video laringoskopi ve krikotiroidotomi hazırlığı şarttır. Göz acillerinde TEK gerçek 'tetkikten önce tedavi' endikasyonu KİMYASAL GÖZ YANIĞIDIR (görme keskinliği ölçülmeden derhal yıkama başlanır). ACE inhibitörü kaynaklı veya herediter anjiyoödem bir bradikinin aracılı tablodur; adrenalin, antihistaminik ve steroidlere yanıt vermez!

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AAO-HNS Epistaxis & WAO/EAACI Angioedema: Clinical Practice Guideline: Nosebleed (Epistaxis) (Tunkel DE et al., Otolaryngol Head Neck Surg 2020) & International WAO/EAACI Guideline for the Management of Hereditary and Bradykinin-Mediated Angioedema (Maurer M et al., Allergy 2022).
  • AAO Ophthalmic Emergencies & AHA CRAO: American Academy of Ophthalmology Primary Angle-Closure Preferred Practice Pattern & AHA Scientific Statement: Management of Central Retinal Artery Occlusion (Mac Grory B et al., Stroke 2021).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal KDIGO ABH • BICAR-ICU • NEJM Asit-Baz & Rabdomiyoliz

Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Tümör Lizis ve Asit-Baz Bozuklukları

Akut Böbrek Hasarı (ABH), 48 saat içinde serum kreatininin ≥0,3 mg/dL artması, 7 gün içinde bazalin ≥1,5 katına çıkması veya 6 saat boyunca idrar çıkışının <0,5 mL/kg/saat olmasıdır. Acil serviste her ABH hastasında ilk adım yaşamı tehdit eden Hiperkalemi ve Akciğer Ödemini dışlamak, yatak başı USG ile Postrenal obstrüksiyonu (glob vezikale/hidronefroz) aramak ve nefrotoksik ilaçları kesmektir. Kan gazı yorumlamasında sadece pH ve HCO₃'e bakmak yetmez; Anyon Açığı (albümine göre düzeltilmiş), Winter kompansasyon formülü ve Delta Oranı (gizli ikinci metabolik bozukluğu yakalamak için) birlikte hesaplanmalıdır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • KDIGO Clinical Practice Guideline for AKI: KDIGO Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury (Kidney Int Suppl) & BICAR-ICU Trial: Sodium bicarbonate therapy for patients with severe metabolic acidaemia in the intensive care unit (Jaber S et al., Lancet 2018).
  • NEJM Acid-Base & Rhabdomyolysis: Physiological Approach to Assessment of Acid–Base Disturbances (Berend K et al., NEJM 2014) & Rhabdomyolysis (Bosch X et al., NEJM).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
KATEGORİ HARİTASI 11 KLİNİK DİZİN

Klinik Kılavuz Kategorileri ve Alt Başlık Kapsamı

Acil serviste en kritik karar anlarını kapsayan 11 ana kategori ve her kategorinin altındaki modüler kılavuz başlıkları:

KATEGORİ 1

Göğüs Ağrısı ve Akut Koroner Sendrom

STEMI/NSTEMI, OMI paradigması, reperfüzyon ve antitrombotik kararları, akut kalp yetmezliği, aort diseksiyonu, senkop ve hipertansif aciller; EKG atlası ve HEART/TIMI skorlarıyla entegre.

  • STEMI & OMI Eşdeğerleri Tanı ve Reperfüzyon (Primer PKG vs. Fibrinoliz)
  • Akut Göğüs Ağrısı, NSTE-AKS Risk Sınıflaması (HEART/TIMI) ve Antitrombotik Yaklaşım
  • Akut Kalp Yetmezliği / Pulmoner Ödem ve Kardiyojenik Şok
  • Akut Aort Sendromu ve Aort Diseksiyonu: Tanı ve Anti-İmpuls Tedavi
  • Senkop Risk Sınıflaması ve Hipertansif Acil Durumlar
KATEGORİ 2

İnme ve Nörolojik Aciller

Akut iskemik inme, beyin kanaması, IV tromboliz ve trombektomiye yönlendirme, status epileptikus, akut vertigo (HINTS), TİA, akut baş ağrısı ve spinal kord basısı yönetimi.

  • Akut İskemik İnme: IV Tromboliz (0–4,5 sa) ve Mekanik Trombektomiye (0–24 sa) Yönlendirme
  • Spontan Beyin Kanaması (İKK ve SAK): Kan Basıncı, KİBAS ve Antikoagülan Reversal
  • Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi (0–5–20–40 dk Basamakları)
  • Akut Baş Dönmesi ve Vertigo: HINTS ile Posterior Dolaşım İnmesini Ayırma
  • Geçici İskemik Atak (TİA), Akut Baş Ağrısı Kırmızı Bayrakları ve Omurilik Basısı
KATEGORİ 3

Sepsis ve Septik Şok

Sepsis tanısı, Saat-1 demeti, ampirik antibiyotik, hemodinamik resüsitasyon, ayrışmamış şok (RUSH POCUS), ürosepsis ve febril nötropeni; yerel antibiyogram ayrımı net tutularak.

  • Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme, Saat-1 Paketi ve Yerel Antibiyogram Ayrımı
  • Septik Şokta Hemodinamik Yaklaşım: Dengeli Kristaloid, Kapiller Dolum ve Vazopressörler
  • Ayrışmamış Şok: Şok Tiplerinin Ayrımı, RUSH POCUS ve İlk Saat Hemodinamik Yönetim
  • Ürosepsis / Obstrüktif Piyelonefrit, Febril Nötropeni ve Toksik Şok Sendromu
KATEGORİ 4

Travma ve Kanama

Birincil bakı (cABCDE), travmatik beyin hasarı, hemorajik şok ve MTP, gebelikte travma, yanık resüsitasyonu, çevresel aciller ve omurga/toraks/pelvis travması ile crush sendromu.

  • Çoklu Travmada İlk Yaklaşım (cABCDE), Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP / TXA)
  • Travmatik Beyin Hasarı (TBH) Nöroproteksiyonu ve Gebelikte Travma Yönetimi
  • Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri
  • Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma
  • Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu
KATEGORİ 5

Hava Yolu ve Resüsitasyon

Erişkin ve çocuk ileri yaşam desteği (ALS/PALS), hızlı ardışık entübasyon (RSI), zor hava yolu algoritması, işlem sedasyonu (PSA), mekanik ventilasyon (DOPES) ve trakeostomi acilleri.

  • Erişkin ve Çocuk İleri Yaşam Desteği (ALS / PALS) ve Arrest Sonrası Bakım (ROSC)
  • Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu (Plan A-D) ve İşlem Sedasyonu (PSA)
  • Entübasyon Sonrası Ventilatör Yönetimi, Ani Kötüleşme (DOPES) ve Trakeostomi Acilleri
KATEGORİ 6

Solunum Acilleri

Akut astım atağı, KOAH alevlenmesi, pulmoner emboli (PE), pnömotoraks, toplum kökenli pnömoni (TKP), yüksek akımlı nazal oksijen (HFNC / ROX), ARDS ve masif hemoptizi.

  • Akut Astım Atağı, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği
  • Akut Pulmoner Emboli (Wells/PERC/Tromboliz) ve Pnömotoraks Yönetimi
  • Toplum Kökenli Pnömoni (TKP): Tanı, Şiddet Değerlendirmesi ve Ampirik Tedavi
  • Hipoksemik Solunum Yetmezliği (HFNC / ROX İndeksi), ARDS ve Masif Hemoptizi
KATEGORİ 7

Toksikoloji ve Antidotlar

Sık zehirlenmeler ve toksidromlar, antidot rehberi, parasetamol (NAC), CO/siyanür, opioid, LAST, kardiyotoksik ilaçlar (TSA/KKB/BB/Digoksin), toksik alkoller, salisilat, organofosfat ve alkol yoksunluğu.

  • Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Yönetimi
  • Karbonmonoksit / Siyanür, Opioid Toksisitesi ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST)
  • Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin
  • Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu / Delirium Tremens
KATEGORİ 8

Çocuk ve Özel Gruplar

Pediatrik ateş/sepsis, çocuk travması, krup/bronşiyolit/astım, dehidratasyon/gastroenterit, febril konvülziyon; gebelikte acil durumlar ve yaşlı hastada düşme/antikoagülan yönetimi.

  • Pediatrik Ateş/Sepsis (<90 Gün), Çocuk Travması (PECARN) ve Sıvı/İlaç Doz İlkeleri
  • Gebelikte Acil Durumlar (Eklampsi/Kanama) ve Yaşlıda Düşme / Antikoagülan Reversal
  • Çocukta Solunum Acilleri: Krup, Bronşiyolit ve Akut Astım Atağı
  • Çocukta Akut Gastroenterit, Dehidratasyon, Sıvı Replasmanı ve Febril Konvülziyon
KATEGORİ 9

Enfeksiyon ve Acil Cerrahi

Anafilaksi, bakteriyel menenjit, nekrotizan fasiit, akut karın, GİS kanama, akut pankreatit, ürolojik/jinekolojik aciller (torsiyon/ektopik) ve KBB/göz acilleri (epistaksis/anjiyoödem/glokom).

  • Anafilaksi, Akut Bakteriyel Menenjit ve Nekrotizan Yumuşak Doku Enfeksiyonu
  • Akut Karın (Mezenter İskemi / Perforasyon) ve Üst/Alt Gastrointestinal Kanama
  • Akut Pankreatit: Tanı, Sıvı Stratejisi ve Beslenme
  • Ürolojik ve Jinekolojik Aciller: Testis/Over Torsiyonu, Renal Kolik ve Ektopik Gebelik
  • KBB ve Göz Acilleri: Epistaksis, Anjiyoödem, Derin Boyun Enfeksiyonu ve Görme Kaybı Acilleri
KATEGORİ 10

Ritim Bozuklukları (Aritmiler)

Geniş QRS taşikardide VT/SVT ayrım algoritmaları (Brugada, Vereckei aVR, VT Skoru, Basel), dar QRS taşikardi (SVT), atriyal fibrilasyon/flutter, bradikardi, AV bloklar ve acil pacing.

  • Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim
  • Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetimi
  • Bradikardi, AV Bloklar ve Acil Pacing Kılavuzu
KATEGORİ 11

Metabolik, Endokrin ve Renal Aciller

DKA ve HHS, hiperkalemi/hiponatremi/hipokalemi, adrenal kriz, tiroid fırtınası, miksödem koması, hipoglisemi, akut böbrek hasarı (ABH), rabdomiyoliz, diyaliz acilleri ve asit-baz bozuklukları.

  • Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS)
  • Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetimi
  • Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi
  • Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Diyaliz Acilleri ve Asit-Baz Bozuklukları