63 yaşında kadın hasta. Evde akşam yemeğinden sonra eşinin yanında yere yığılmış. Eşi 112'yi aramış ve telefon yönlendirmesiyle göğüs basısına başlamış. Ekip yaklaşık 9. dakikada ulaşmış, ilk ritim ventriküler fibrilasyon. İki şok sonrası spontan dolaşım dönmüş (ROSC), sahada supraglottik havayolu yerleştirilmiş. Öncesinde göğüs ağrısı yakınması bilinmiyor; hipertansiyon ve tip 2 diyabet öyküsü var. Acil servise ROSC'tan yaklaşık 25 dakika sonra ulaştı, sedasyon verilmemiş.
FİZİK MUAYENE
Komada, ağrılı uyarana yanıt yok. Pupiller 3 mm, ışık refleksi bilateral zayıf pozitif. Akciğerlerde bilateral kaba raller, solunum sesleri simetrik. Kalp sesleri ritmik. Periferik nabızlar zayıf, kapiller dolum 3 saniye. Travma bulgusu yok. Kan şekeri 238 mg/dL.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
12 derivasyonlu EKG (ROSC'tan 30 dk sonra): Sinüs taşikardisi, V4-V6'da yaygın 1 mm ST depresyonu, ST yükselmesi yok. Arteriyel kan gazı: pH 7.18, pCO2 52 mmHg, pO2 412 mmHg, laktat 6.8 mmol/L, K 3.6 mmol/L. Yatak başı ekokardiyografi: Sol ventrikül sistolik fonksiyonu global olarak orta derecede azalmış, belirgin bölgesel duvar hareket bozukluğu ayırt edilemiyor, sağ ventrikül dilate değil, perikardiyal sıvı yok. Supraglottik havayolu yerine endotrakeal tüp yerleştirildi, kapnografide düzenli dalga.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: ROSC sonrası ilk saatte bu hastada oksijen, ventilasyon ve kan basıncı hedefleriniz nelerdir? ST yükselmesi olmayan bu hastayı acil koroner anjiyografiye göndermeli misiniz? Sıcaklık yönetimi ve nörolojik prognoz konusunda aileye ilk gün ne söylersiniz?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. SİSTEMATİK YAKLAŞIM: ROSC sonrası bakım ABCDE düzeninde yürütülür. Arrestin nedeni (koroner, aritmik, pulmoner emboli, intrakraniyal kanama, hipoksi, elektrolit bozukluğu, toksik) eş zamanlı aranır. Bu hastada supraglottik havayolu, kontrollü koşullarda endotrakeal tüple değiştirilmiş ve kapnografiyle doğrulanmıştır.
2. OKSİJENASYON: pO2'nin 400 mmHg'nin üzerinde olması hiperoksi demektir. Güvenilir SpO2 ölçümü sağlanınca FiO2 azaltılarak SpO2 %94-98 aralığında tutulur; hem hipoksiden hem hiperoksiden kaçınılır.
3. VENTİLASYON: Hedef normokapnidir (PaCO2 yaklaşık 35-45 mmHg). Bu hastadaki hiperkapni, ventilatör ayarlarının düzeltilmesini gerektirir. Akciğer koruyucu ventilasyon uygulanır (ideal vücut ağırlığına göre düşük tidal volüm). ETCO2 ile PaCO2 arasındaki fark düşük perfüzyonda açılabileceği için kan gazıyla doğrulama yapılır.
4. HEMODİNAMİ: Hipotansiyondan kaçınılır; ortalama arter basıncı en az 65 mmHg olacak şekilde, idrar çıkışı ve laktat klirensi de izlenerek titre edilir. Ekoda sol ventrikül disfonksiyonu olan bu hastada dikkatli sıvı sonrası vazopresör (norepinefrin) başlanır; düşük debi sürerse inotrop eklenebilir. Arrest sonrası miyokard sersemlemesi sık görülür ve günler içinde düzelebilir.
5. KORONER ANJİYOGRAFİ KARARI: ROSC sonrası EKG'de ST yükselmesi varsa acil koroner anjiyografi ve gerekirse PKG yapılır. ST yükselmesi olmayan, hemodinamisi ve ritmi göreceli olarak stabil hastalarda rutin acil anjiyografinin, ertelenmiş yaklaşıma göre üstünlüğü randomize çalışmalarda gösterilmemiştir. Kardiyogenik şokun sürmesi, tekrarlayan ventriküler aritmi veya devam eden iskemi bulgusu varsa acil anjiyografi düşünülür. Bu hastada kararı kardiyolojiyle birlikte, kardiyak dışı nedenleri (örneğin intrakraniyal kanama için beyin BT, klinik şüphede BT pulmoner anjiyografi) dışladıktan sonra vermek uygundur.
6. SICAKLIK YÖNETİMİ: Komada kalan hastada ateş aktif olarak önlenir. Güncel ERC-ESICM önerisi, sıcaklığın 37,7°C'nin üzerine çıkmasını en az 72 saat engellemektir. Rutin olarak hastane öncesi soğuk sıvı infüzyonu önerilmez. Titreme sedasyon ve analjeziyle kontrol edilir.
7. DİĞER HEDEFLER: Kan şekeri izlenir, hipoglisemiden kaçınılır. Nöbetler EEG ile izlenir ve tedavi edilir; rutin nöbet profilaksisi önerilmez. Potasyum ve diğer elektrolitler takip edilir. Hasta, arrest sonrası bakım deneyimi olan bir yoğun bakıma ve kardiyak arrest merkezine yatırılır.
8. PROGNOZ: İlk saatlerdeki klinik muayene (GKS 3, zayıf pupil yanıtı) prognozu belirlemez. Nörolojik prognoz, sedasyonun etkisi geçtikten sonra ve ROSC'tan en erken 72 saat sonra, klinik muayene, EEG, biyobelirteçler ve görüntülemeyi içeren çok yönlü bir değerlendirmeyle konuşulur. Aileye ilk gün bu belirsizlik açıkça ve dürüstçe anlatılır.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.