2 yaşında erkek çocuk. Annesi, yaklaşık bir saat önce çocuğun televizyon kumandasıyla oynadığını, kumandanın pil kapağının açık ve yuvarlak düğme pilin kayıp olduğunu fark etmiş. O sırada çocuk bir kez öksürmüş, sonra sakinleşmiş. Şu an huzursuz, salyası artmış, mama yemek istemiyor. Kusma, solunum sıkıntısı veya kanlı tükürük yok.
FİZİK MUAYENE
Huzursuz ama teselli edilebiliyor, salya artışı var. Stridor ve wheezing yok, iki taraflı solunum sesleri eşit. Ağız içinde yabancı cisim veya yanık görülmüyor. Karın yumuşak, hassasiyet yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Boyun, göğüs ve karın ön-arka grafisi: Üst özofagusta, klavikula düzeyinde yaklaşık 20 mm çaplı yuvarlak radyoopak cisim; kenarında 'çift halka' (halo) görünümü var. Yan grafide cisim özofagusta, trakeanın arkasında.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Bu hastada düğme pil özofagusta mı, yoksa madeni para mı? Neden bu kadar acildir? Endoskopiye kadar acil serviste ne yapılabilir? Pil mideye geçmiş olsaydı yaklaşım nasıl değişirdi?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. TANI: Ön-arka grafide 'çift halka' (halo) görünümü ve yan grafide basamaklı kenar, cismin madeni para değil düğme pil olduğunu gösterir. Özofagusta takılmış düğme pil, özellikle 20 mm ve üzerindeki lityum piller, mukozada elektrik akımı ve hidroksit oluşumuyla dakikalar-saatler içinde derin yanığa yol açar. Ağır hasar 2 saat içinde başlayabilir; geç dönemde özofagus perforasyonu, trakeoözofageal fistül ve ölümcül aortoözofageal fistül gelişebilir.
2. ACİL ÇIKARMA: Özofagustaki düğme pil, belirtisiz olsa bile acil endoskopi endikasyonudur; hedef, olası en kısa sürede (ideal olarak 2 saat içinde) çıkarmaktır. Çocuk gastroenterolojisi, çocuk cerrahisi veya KBB ile hemen iletişime geçilir; gerekirse uygun merkeze hızlı sevk planlanır. Kusturma yapılmaz, ağızdan beslenmeye izin verilmez (endoskopi öncesi açlık).
3. ÇIKARMAYI BEKLERKEN: Yutma 12 saat içindeyse ve çocuk 1 yaşından büyükse, endoskopi gecikecekse bal (10 mL, 10 dakikada bir, en çok 6 doz) verilmesi önerilir; amaç pil yüzeyini kaplayıp hasarı yavaşlatmaktır. Perforasyon ya da sepsis şüphesi, 1 yaş altı ve bilinen bal alerjisi durumunda verilmez. Bal, endoskopiyi geciktirme nedeni olamaz.
4. MİDEYE GEÇMİŞ PİL: Belirtisiz çocukta ve 20 mm altındaki pillerde çoğunlukla seri grafilerle izlenir; 5 yaş altı ve 20 mm ve üzeri pillerde mide yaralanması açısından endoskopi önerilebilir. Karın ağrısı, kusma, kanlı dışkı ya da ateş gelişirse acil değerlendirme gerekir.
5. ÇIKARMA SONRASI: Endoskopide mukozal hasar varsa ilk günlerde beslenme ve görüntüleme planı uzmanla yapılır; geç kanama ve fistül belirtileri (hematemez, öksürük, ateş) için aileye ayrıntılı bilgi verilir.
ÖNEMLİ: Güncel ulusal zehir danışma (UZEM 114) önerilerini ve kurum protokolünüzü doğrulayın.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.