79 yaşında kadın hasta. Bu sabah banyoda ayağı kayarak düşmüş ve başının sağ yanını küvetin kenarına çarpmış. Bilinç kaybını hatırlamıyor, kusma yok, hafif baş ağrısı tarifliyor. Kızı hastaneye getirmek istemiş. Atriyal fibrilasyon nedeniyle günde iki kez apiksaban 5 mg kullanıyor; son dozu dün akşam almış. Hipertansiyon için amlodipin kullanıyor.
FİZİK MUAYENE
Oryante ve koopere. Sağ paryetal bölgede 3 cm'lik kesi ve şişlik, aktif kanama yok. Pupiller eşit ve ışık refleksi doğal. Fokal nörolojik defisit saptanmadı. Servikal orta hatta hassasiyet yok. Ekstremite muayenesi doğal.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Kontrastsız beyin BT: Sağ frontotemporal bölgede 6 mm kalınlığında akut subdural hematom, orta hat kayması yok. Hemogram ve kreatinin normal. Kreatinin klirensi yaklaşık 52 mL/dk.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: GKS'si 15 olan ve şikâyeti hafif bu hastada beyin BT gerçekten gerekli miydi? BT normal çıksaydı hasta hemen taburcu edilebilir miydi? Subdural hematomu olan apiksaban kullanıcısında antikoagülan etkisi nasıl geri çevrilir ve kimlerle görüşülmelidir?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. GÖRÜNTÜLEME KARARI: Antikoagülan kullanan hastada kafa travması, GKS 15 ve bilinç kaybı olmasa bile intrakraniyal kanama açısından yüksek risklidir. NICE ve benzeri kılavuzlar, antikoagülan kullanan ve kafa travması geçiren hastada başka risk faktörü olmasa da beyin BT çekilmesini önerir. Yaşın 65 üzerinde olması ve düşme mekanizması ek risk etkenleridir. Klinik karar kuralları (Kanada BT Baş Kuralı gibi) antikoagülan kullanan hastaları kapsamaz.
2. NORMAL BT OLSAYDI: Çoğu hasta normal BT sonrası taburcu edilebilir; ancak geç kanama riski nedeniyle ayrıntılı uyarı verilmeli, hastanın yanında güvenilir bir refakatçi bulunmalıdır. Bazı merkezler yüksek riskli hastalarda gözlem ya da tekrar görüntüleme uygular; kurum protokolüne göre karar verilir.
3. KANAMA VARSA GERİ ÇEVİRME: Klinik olarak anlamlı intrakraniyal kanamada apiksaban etkisi hızla geri çevrilir. Andeksanet alfa erişilebilirse kullanılabilir; ulaşılamıyorsa 4 faktörlü protrombin kompleks konsantresi (genellikle 50 IU/kg, kurum protokolüne göre) verilir. Son dozun zamanı, böbrek fonksiyonu ve anti-Xa düzeyi (varsa) kaydedilir. Traneksamik asidin bu tabloda rutin yeri yoktur.
4. KONSÜLTASYON VE İZLEM: Beyin cerrahisi ile görüşülür. Nörolojik muayene saatlik izlenir; tansiyon aşırı yüksekse kontrollü düşürülür. Antikoagülanın ne zaman yeniden başlanacağı nöroloji, beyin cerrahisi ve kardiyoloji ile birlikte, kanama riski ve inme riski tartılarak belirlenir.
5. DÜŞMENİN NEDENİ: Yaşlı hastada düşmenin nedeni (senkop, aritmi, ilaç yan etkisi, ortostatik hipotansiyon, görme ve yürüme sorunları) ayrıca araştırılır; tekrar düşme önlenmezse yeni kanama riski sürer.
ÖNEMLİ: Geri çevirme dozlarını ve ilaç seçimini güncel kılavuzlardan ve kurum protokolünüzden doğrulayın.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.