24 yaşında kadın hasta, yaklaşık 2 saat önce bir ilişkinin bitmesinin ardından 'uyumak için' annesinin kullandığı ilaçlardan çok sayıda içtiğini kardeşine yazdığı mesajla ambulansla getiriliyor. Kardeşinin getirdiği boş blisterler amitriptilin 25 mg (yaklaşık 40 tablet eksik) olarak tanımlanıyor. Yolda bir kez kustuğu, giderek uykuya meyilli hâle geldiği bildiriliyor. Bilinen hastalığı ve düzenli ilaç kullanımı yok.
FİZİK MUAYENE
Uykulu, sözlü uyarana gözünü açıyor, konuşması dizartrik. Pupiller 6 mm, ışık yanıtı zayıf. Cilt sıcak, kuru ve kızarık; aksillalar kuru. Barsak sesleri azalmış, mesane glob vezikal olarak palpe ediliyor. Kas tonusu hafif artmış, alt ekstremitelerde birkaç atım klonus var. Travma bulgusu yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
EKG: Sinüs taşikardisi 128/dk, QRS 128 ms, aVR'de terminal R dalgası 4 mm, DI ve aVL'de derin-geniş S dalgası, QTc 510 ms. Venöz kan gazı: pH 7.31, pCO2 44 mmHg, HCO3 20 mmol/L, laktat 2.4 mmol/L, K+ 3.9 mmol/L. Parasetamol ve salisilat düzeyleri gönderildi. Gebelik testi negatif.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: EKG'deki bulgular neyi gösterir ve hangi komplikasyonların öngörücüsüdür? Sodyum bikarbonat ne zaman, hangi dozda ve hangi hedefle verilmelidir? Hasta nöbet geçirirse veya entübasyon gerekirse nelere dikkat edilmelidir? Aktif kömür uygun mudur? Hangi ilaçlardan kaçınılmalıdır?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. TANI: Antikolinerjik toksidrom (taşikardi, midriyazis, kuru-sıcak cilt, idrar retansiyonu, bilinç bozukluğu) ile birlikte geniş QRS ve aVR'de terminal R dalgası, trisiklik antidepresanın (TSA) kardiyak sodyum kanal blokajını gösterir. Yaklaşık 1000 mg amitriptilin (≈16 mg/kg) ağır toksisite eşiğinin (genellikle >10 mg/kg) üzerindedir.
2. EKG'NİN ÖNEMİ: QRS süresinin 100 ms'yi aşması nöbet, 160 ms'yi aşması ventriküler aritmi riskinin arttığını gösterir. aVR'de 3 mm'den yüksek terminal R dalgası da toksisite göstergesidir. Hipotansiyon ve bilinç bozukluğu ile birlikte bu hasta yüksek risklidir.
3. SODYUM BİKARBONAT: QRS >100 ms, ventriküler aritmi veya hipotansiyon varsa %8,4 sodyum bikarbonat 1–2 mEq/kg (bu hastada 60–120 mEq) IV bolus olarak verilir ve QRS daralana, kan basıncı düzelene kadar birkaç dakikada bir tekrarlanır. Hedef serum pH 7,45–7,55'tir. Bolusların ardından infüzyon düşünülebilir; sodyum ve potasyum (bikarbonat hipokalemiye yol açar) yakından izlenir. Etkinin bir kısmı sodyum yükünden, bir kısmı alkalemiden kaynaklanır.
4. HAVAYOLU VE NÖBET: Bilinci kötüleşirse entübasyon gerekir; indüksiyon öncesi bikarbonat verilmeli, entübasyon sonrası hipoventilasyondan kaçınılmalı ve hiperventilasyonla alkalemi korunmalıdır (solunum asidozu toksisiteyi hızla artırır). Nöbetler benzodiazepinle (ör. midazolam, lorazepam) tedavi edilir; fenitoin önerilmez.
5. KAÇINILACAKLAR: Fizostigmin (asistoli bildirilmiştir), flumazenil (nöbet), sınıf IA ve IC antiaritmikler (prokainamid, flekainid) ve amiodaron TSA toksisitesini ağırlaştırabilir. Dirençli aritmide ek bikarbonat ve lidokain; dirençli şokta noradrenalin, ardından lipid emülsiyonu ve ECMO merkezine danışma düşünülür.
6. DEKONTAMİNASYON VE İZLEM: Havayolu güvence altına alınmadan bilinci bulanık hastaya aktif kömür verilmez; entübe hastada nazogastrik yolla 1 g/kg değerlendirilebilir. TSA alımında asemptomatik hasta bile en az 6 saat monitörize izlenir; bu hasta yoğun bakımda izlenmelidir. Zehir danışma merkezi (114) bilgilendirilir.
7. KASITLI ALIM: Medikal stabilizasyondan sonra psikiyatri değerlendirmesi zorunludur; hasta bu süreçte gözetimsiz bırakılmaz ve ilaçlara erişimi engellenir.
8. AKILDA KALSIN: TSA zehirlenmesinde EKG en değerli 'kan düzeyi'dir. Geniş QRS'li taşikardiyi VT sanıp amiodaron veya prokainamid vermek yerine önce bikarbonat verin.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.