27 yaşında kadın hasta, sabah tuvaletteyken sol kasıkta keskin ağrı ve ardından kısa süreli bayılma sonrası eşi tarafından getiriliyor. Son adet tarihi yaklaşık 7 hafta önce; son günlerde hafif lekelenme tarif ediyor. Daha önce klamidya enfeksiyonu nedeniyle tedavi gördüğünü söylüyor. Omuz ucunda ağrısı var. Kontrasepsiyon kullanmıyor.
FİZİK MUAYENE
Soluk, terli ve huzursuz. Batında yaygın hassasiyet, sol alt kadranda belirgin defans ve rebound. Pelvik muayenede serviks hareketiyle ağrı, vajende az miktarda koyu kanama; serviks kapalı.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
İdrar gebelik testi pozitif. Yatak başı POCUS: Uterus içinde gestasyonel kese veya yolk kesesi izlenmiyor. Sağ üst kadranda Morison poşunda anekoik serbest sıvı, pelviste ekojenik (pıhtı ile uyumlu) serbest sıvı. Sol adneksiyel bölgede 3 cm'lik kompleks kitle. Hemoglobin 9.8 g/dL (ilk değer), kan grubu ve çapraz karşılaştırma istendi. Venöz laktat 4.1 mmol/L.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Bu tabloda en olası tanı nedir ve POCUS bulguları kararı nasıl etkiler? Serum beta-hCG düzeyi veya radyoloji USG'si beklenmeli midir? Resüsitasyon nasıl yapılmalıdır? Rh negatif hastada ne yapılmalıdır?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. TANI: Gebelik testi pozitif, hemodinamisi bozuk bir kadında intrauterin gebelik görülmeyip serbest sıvı saptanması rüptüre ektopik gebelik olarak kabul edilir. Ektopik gebelik için risk faktörleri arasında geçirilmiş pelvik enfeksiyon, önceki ektopik gebelik, tüp cerrahisi, rahim içi araç ve yardımcı üreme teknikleri bulunur. Omuz ağrısı diyafram irritasyonunu (hemoperitoneum) düşündürür.
2. POCUS'UN ROLÜ: Gebelik testi pozitif hastada Morison poşunda serbest sıvı, ameliyat gereksinimini öngören güçlü bir bulgudur ve tanıyı dakikalar içinde koydurur. Kesin intrauterin gebelik (yolk kesesi veya embriyo içeren intrauterin kese) görülmemesi ektopiği dışlamaz; görülmesi ise yardımcı üreme tedavisi almayanlarda eş zamanlı ektopik (heterotopik) olasılığını çok düşürür. Serum beta-hCG düzeyi ve radyoloji USG'si instabil hastada ameliyatı geciktirmemelidir; 'ayrım bölgesi' kavramı stabil hastalar içindir.
3. RESÜSİTASYON: İki geniş damar yolu, kan grubu ve çapraz karşılaştırma; hemorajik şokta kristaloid miktarı sınırlı tutulur, erken kan ürünü (gerekirse O Rh negatif) verilir. Masif kanamada masif transfüzyon protokolü etkinleştirilir. Kadın hastalıkları ve doğum hekimi hemen çağrılır, hasta ameliyathaneye yönlendirilir (laparoskopi veya laparotomi). Hemoglobinin ilk değeri akut kanamada gerçek kaybı yansıtmaz.
4. Rh İMMÜNOPROFİLAKSİ: NICE (2019), cerrahi olarak tedavi edilen Rh negatif ektopik gebelikte anti-D immünoglobulin önerir. 12 haftadan küçük gebeliklerde kılavuzlar arasında farklılık bulunduğundan uygulama, doz ve zamanlama kurum protokolüne göre belirlenir.
5. AYIRICI TANI: Over kisti rüptürü, over torsiyonu, apandisit ve düşük tehdidi de benzer bulgular verebilir; ancak gebelik testi pozitif ve hemodinamisi bozuk hastada aksi kanıtlanana kadar tanı ektopik gebeliktir.
6. AKILDA KALSIN: Doğurganlık çağındaki her kadında karın ağrısı, senkop veya açıklanamayan hipotansiyonda ilk tetkik gebelik testidir; pozitifse POCUS ile Morison poşuna bakmak kararı dakikalara indirir.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.