2 yaşında erkek çocuk, iki gündür burun akıntısı ve hafif ateşi varken bu gece uykudan 'köpek havlaması gibi' öksürükle uyanması ve nefes alırken ses çıkarması üzerine ailesi tarafından getiriliyor. Aşıları tam. Ani boğulma atağı, yabancı cisim öyküsü veya salya akması yok. Daha önce benzer atak geçirmemiş.
FİZİK MUAYENE
Annesinin kucağında, huzursuz ama çevreye ilgili. İstirahatte duyulan inspiratuvar stridor, orta derecede suprasternal ve interkostal retraksiyon. Ses kısık, havlar tarzda öksürük. Salya akması yok, başını öne eğerek oturmuyor. Hava girişi her iki tarafta hafif azalmış, hışıltı yok. Siyanoz yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Westley krup skoru: 5 (istirahatte stridor 2, orta retraksiyon 2, hava girişinde hafif azalma 1, siyanoz 0, bilinç normal 0) — orta şiddette krup. Rutin akciğer grafisi veya kan tetkiki istenmedi.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Krup şiddeti nasıl sınıflanır ve tedavi buna göre nasıl değişir? Deksametazonun dozu ve uygulama yolu nedir? Nebül adrenalin ne zaman verilir ve sonrasında ne kadar gözlem gerekir? Hangi bulgular başka bir tanıyı (epiglottit, bakteriyel trakeit, yabancı cisim) düşündürür?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. TANI: Viral prodromdan sonra gece başlayan havlar tarzda öksürük, ses kısıklığı ve inspiratuvar stridor krup (laringotrakeobronşit) için tipiktir. İstirahatte stridor ve orta derecede retraksiyon orta şiddetli krubu gösterir. Tanı kliniktir; rutin grafi gerekmez.
2. ORTAMIN YÖNETİMİ: Çocuk ebeveyn kucağında, sakin tutulur; ağlatacak işlemler (boğaz muayenesi, gereksiz damar yolu) solunum yükünü artırır. SpO2 %92'nin altına düşerse ajite etmeden oksijen verilir. Soğuk-nemli hava tedavisinin kanıtlanmış yararı yoktur.
3. DEKSAMETAZON: Hafif krup dahil tüm şiddetlerde tek doz oral deksametazon verilir. Dozlar 0,15–0,6 mg/kg (en çok 16 mg) aralığındadır; 0,15 mg/kg hafif-orta olguda yeterlidir, ağır olguda 0,6 mg/kg tercih edilebilir. Bu çocukta 2–7 mg. Oral alamıyorsa IM deksametazon veya nebül budesonid 2 mg alternatiftir. Etkisi 1–2 saatte başlar.
4. NEBÜL ADRENALİN: İstirahatte stridoru olan orta-ağır krupta nebül L-adrenalin (1:1000) 0,5 mL/kg, en çok 5 mL (bu çocukta 5 mL) verilir; etkisi dakikalar içinde başlar, yaklaşık 2 saatte azalır. Bu nedenle adrenalin sonrası en az 2–4 saat gözlem gerekir; stridor geri dönerse doz tekrarlanabilir ve yatış düşünülür.
5. AYIRICI TANI: Yüksek ateş ve toksik görünüm, salya akması, yutamama, öne eğilerek 'tripod' pozisyonunda oturma ve öksürüğün olmaması epiglottiti; krup tedavisine yanıtsız, toksik görünümlü ve pürülan sekresyonlu çocuk bakteriyel trakeiti; ani başlayan öksürük-boğulma atağı yabancı cismi düşündürür. Bu durumlarda havayolu deneyimli ekiple güvence altına alınır.
6. TABURCULUK: Gözlem sonunda istirahatte stridor yoksa, çocuk iyi besleniyor ve aile güvenilirse taburcu edilebilir. Aileye istirahatte stridor, artan solunum çabası, morarma ve beslenememe durumunda hemen dönmeleri söylenir. Tekrarlayan veya 6 ay altında başlayan atipik krupta altta yatan havayolu anomalisi açısından değerlendirme planlanır.
7. AKILDA KALSIN: Krupta stridorun azalması her zaman düzelme demek değildir; bilinci bulanıklaşan, retraksiyonu azalan ve hava girişi zayıflayan çocuk yorulmaktadır.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.