64 yaşında erkek hasta, yaklaşık 5 saat önce televizyon izlerken aniden başlayan, sürekli 'etrafın dönmesi' hissi, bulantı ve çok sayıda kusma ile getiriliyor. Baş hareketiyle kötüleşiyor ama hareketsizken de sürüyor. Hipertansiyon, tip 2 diyabet ve sigara öyküsü var. Baş veya boyun ağrısı, işitme kaybı, çift görme ya da konuşma bozukluğu tarif etmiyor.
FİZİK MUAYENE
Kraniyal sinirler, kas gücü ve duyu normal; dizartri yok. Parmak-burun testinde hafif sol dismetri şüphesi. Spontan sağa vuran horizontal nistagmus var; sola bakışta yön değiştirerek sola vuruyor. Baş impuls testi her iki yöne normal (düzeltme sakkadı yok). Örtme testinde vertikal düzeltme hareketi (skew deviasyonu) var. Yardımsız oturamıyor, yürütülemiyor.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Kontrastsız beyin BT: Akut patoloji izlenmedi. EKG: Sinüs ritmi, sol ventrikül hipertrofisi bulguları. NIHSS: 1 (ataksi). Hemogram ve biyokimya olağan.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Bu hastada baş dönmesi hangi sendrom içinde sınıflanır? HINTS muayenesinin sonucu nedir ve neden önemlidir? Normal BT ve düşük NIHSS inmeyi dışlar mı? Tromboliz ve ileri görüntüleme açısından ne yapılmalıdır? Hangi komplikasyonlar açısından izlenmelidir?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. SINIFLAMA: Saatlerdir süren, sürekli vertigo, bulantı-kusma, nistagmus ve yürüme bozukluğu akut vestibüler sendromdur (AVS). AVS'nin en sık nedeni vestibüler nörit olsa da posterior dolaşım inmesi (serebellum, beyin sapı) önemli bir azınlıktadır ve vasküler risk faktörü yüksek bu hastada olasılık artmıştır.
2. HINTS: Normal baş impuls testi (periferik lezyonda düzeltme sakkadı beklenirdi), yöne göre değişen nistagmus ve skew deviasyonu — üç bulgunun üçü de santral nedeni gösterir (INFARCT). Eğitimli bir hekimin yaptığı HINTS muayenesi, ilk 24–48 saatte çekilen difüzyon MR'dan daha duyarlıdır. Yardımsız oturamama (trunkal ataksi) da tek başına santral nedeni düşündüren güçlü bir bulgudur.
3. GÖRÜNTÜLEME: Kontrastsız BT, posterior fossa iskemisinde duyarsızdır; normal BT inmeyi dışlamaz. NIHSS posterior dolaşım inmelerini (özellikle ataksi ve vertigo ağırlıklı) düşük puanlar ve yanlış güvence verebilir. BT anjiyografi ile vertebrobaziler sistem (diseksiyon, baziler oklüzyon) değerlendirilir; ardından MR planlanır.
4. TROMBOLİZ: Semptom başlangıcı 4,5 saati geçtiği için IV tromboliz penceresi standart olarak geçmiştir; ancak başlangıç zamanı kesin değilse veya ileri görüntüleme (MR DAG-FLAIR uyumsuzluğu) yapılabiliyorsa inme ekibiyle değerlendirilir. Baziler arter oklüzyonunda mekanik trombektomi 24 saate kadar düşünülür. Kan basıncı tromboliz yapılmayacaksa ilk 24 saatte 220/120 mmHg'nin altında tutulur.
5. KOMPLİKASYONLAR: Serebellar infarktta ilk 2–4 günde ödem gelişebilir; dördüncü ventrikül basısı, hidrosefali ve beyin sapı basısına bağlı bilinç bozukluğu görülebilir. Hasta nöroloji/inme ünitesinde izlenir, kötüleşmede beyin cerrahisi (ventrikülostomi, dekompresif kraniektomi) ile değerlendirilir. Yutma değerlendirmesi yapılmadan oral alım başlanmaz.
6. AKILDA KALSIN: 'Kusan, dönen ve yürüyemeyen' hastayı antiemetikle rahatlatıp vestibüler nörit diye taburcu etmeden önce HINTS yapın ve hastayı yürütün. HINTS yalnız sürekli vertigo ve nistagmusu olan hastada anlamlıdır.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.