66 yaşında erkek hasta, kalıcı atriyal fibrilasyon nedeniyle varfarin kullanıyor. Beş gün önce akut bronşit tanısıyla klaritromisin başlanmış. Bu sabah tuvalette bol miktarda taze kırmızı ve pıhtılı rektal kanama sonrası banyoda kısa süreli bayılma geçirince 112 ile getirildi. Bilinen divertiküloz öyküsü var.
FİZİK MUAYENE
Soluk ve soğuk terli. Karın yumuşak, sol alt kadranda hafif hassasiyet var, defans yok. Rektal muayenede eldivene taze kırmızı kan ve pıhtı bulaşıyor, palpabl kitle yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Hemogram: Hb 6.8 g/dL, trombosit 215.000/µL. Koagülasyon: INR 5.8. Venöz kan gazı: pH 7.33, laktat 3.4 mmol/L. Üre 68 mg/dL, kreatinin 1.3 mg/dL. EKG: Atriyal fibrilasyon, ventrikül hızı 112/dk, akut ST değişikliği yok. Kan grubu ve çapraz karşılaştırma istendi.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: INR'nin aniden yükselmesinin nedeni nedir? Hemodinamisi bozuk ve ağır kanaması olan bu hastada varfarin etkisini geri çevirmek için taze donmuş plazma mı, 4 faktörlü protrombin kompleks konsantresi mi tercih edilir ve K vitamini neden birlikte verilmelidir? Transfüzyon hedefi nedir?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. İLAÇ ETKİLEŞİMİ: Varfarin, karaciğerde ağırlıklı olarak CYP2C9 üzerinden metabolize edilir ve K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerini (II, VII, IX, X) baskılar. Klaritromisin, eritromisin, metronidazol, flukonazol, trimetoprim-sülfametoksazol ve amiodaron gibi ilaçlar yanı sıra barsak florasının değişmesi INR'yi günler içinde tehlikeli düzeylere çıkarabilir. Varfarin kullanan hastaya yeni antibiyotik yazılırken bu etkileşim mutlaka kontrol edilmelidir.
2. RESÜSİTASYON VE TRANSFÜZYON: İki geniş periferik damar yolu açılır, kristaloidle aşırı yüklemeden kaçınılarak eritrosit süspansiyonu başlanır. Üst ve alt GİS kanama kılavuzları çoğu hastada kısıtlayıcı transfüzyon stratejisini (Hb <7 g/dL eşiği, hedef 7–9 g/dL; aktif koroner iskemi varlığında <8 g/dL eşiği) önerir; ancak hemodinamisi bozuk ve aktif masif kanaması olan hastada klinik tabloya göre erken kan ürünü verilir.
3. ACİL ANTİKOAGÜLAN GERİ ÇEVİRME: Varfarin derhal kesilir. Hayatı tehdit eden veya hemodinamik bozulmaya yol açan majör kanamada ilk tercih taze donmuş plazma (TDP) değil, 4 faktörlü protrombin kompleks konsantresidir (4F-PKK). 4F-PKK faktör II, VII, IX ve X içerir; ABO uyumu gerektirmez, küçük hacimde hızla verilir ve INR'yi 15–30 dakika içinde normale yaklaştırır. Doz INR ve vücut ağırlığına göre belirlenir (tipik şemada INR 4–6 için 35 IU/kg, INR >6 için 50 IU/kg; ürün bilgisi ve kurum protokolüne göre uygulanır). 4F-PKK bulunamıyorsa TDP (15–20 mL/kg) alternatiftir ancak çözünmesi zaman alır ve hacim yükü oluşturur.
4. K VİTAMİNİNİN ZORUNLU ROLÜ: 4F-PKK içindeki pıhtılaşma faktörlerinin (özellikle faktör VII'nin) yarı ömrü kısadır; tek başına verilirse 12–24 saat sonra INR yeniden yükselir (rebound). Kalıcı karaciğer sentezi sağlamak için eş zamanlı olarak 5–10 mg K vitamini (fitomenadion) yavaş IV infüzyonla (anafilaktoid reaksiyon riskini azaltmak için 20–30 dakikada) verilir. İşlem sonrası 30. dakikada kontrol INR bakılır.
5. KANAMASIZ YÜKSEK INR İLE FARKI: Aktif kanaması olmayan hastada INR 4.5–10 arasındaysa yalnızca varfarine ara vermek yeterlidir, rutin K vitamini önerilmez; INR >10 ve kanama yoksa düşük doz oral K vitamini (2.5–5 mg) verilir. Bu vakadaki gibi majör kanamada ise 4F-PKK + IV K vitamini birlikte uygulanır.
6. KAYNAK KONTROLÜ: Masif hematokezya %10–15 oranında hızlı üst GİS kanamasından kaynaklanabilir; yüksek üre/kreatinin oranı veya şüphede nazogastrik/üst endoskopik değerlendirme akılda tutulur. Gastroenteroloji ve genel cerrahi konsültasyonu istenir; resüsitasyon sonrası kolonoskopi veya devam eden aktif kanamada BT anjiyografi ve girişimsel radyolojik embolizasyon planlanır.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.