22 yaşında erkek hasta, üç gün önce sokakta beslediği kedinin sağ el işaret parmağını ısırdığını, ilk gün küçük iki diş izi dışında yakınması olmadığını ancak dün akşamdan beri parmağının hızla şişip zonkladığını ve parmağını açamadığını belirterek başvurdu. Bilinen hastalığı yok, son tetanoz aşısını 12 yıl önce olmuş.
FİZİK MUAYENE
Sağ işaret parmağı tamamı boyunca simetrik, füziform ('sosis parmak') şiş ve eritemli. Hasta parmağını istirahatte yarı fleksiyonda tutuyor. Muayene eden hekim parmağı pasif olarak ekstansiyona getirmeye çalıştığında hasta şiddetli ağrı tarif ediyor. Parmağın volar yüzünde fleksör tendon kılıfı boyunca proksimalden distale kadar belirgin palpasyon hassasiyeti mevcut. Ön kol volar yüzünde hafif lenfanjit çizgisi ve epitroklear lenfadenopati var. Kapiller dolum ve parmak ucu iki nokta ayrımı korunmuş.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Lökosit: 13.800/µL, CRP: 68 mg/L. Sağ el iki yönlü grafisi: Yumuşak doku şişliği dışında kemik kırığı, yabancı cisim veya gaz görünümü yok.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Kedi ısırıkları neden köpek ısırıklarına göre derin el enfeksiyonlarına daha sık yol açar ve en sık etken hangisidir? Kanavel'in dört kardinal bulgusu nelerdir? Bu hasta oral antibiyotikle taburcu edilebilir mi, yoksa hangi acil girişim gerekir?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. NEDEN KEDİ ISIRIĞI TEHLİKELİDİR? Kedilerin dişleri ince, sivri ve uzundur; ciltte küçük ve masum görünen bir delik bıraksa da bakteriyi doğrudan periost, eklem kapsülü veya fleksör tendon kılıfı içine enjekte eder. En sık ve hızlı ilerleyen etken Pasteurella multocida'dır (genellikle ilk 12–24 saatte başlayan ağrı ve şişlik yapar); Staphylococcus aureus, streptokoklar ve anaeroblar da eşlik eder.
2. KANAVEL'İN DÖRT KARDİNAL BULGUSU (PİYOJENİK FLEKSÖR TENOSİNOVİT): Kapalı bir alan olan fleksör tendon kılıfı içinde gelişen pürülan enfeksiyon dört klasik bulguyla tanınır:
- Parmakta simetrik, füziform (sosis şeklinde) şişlik,
- Parmağın istirahatte hafif fleksiyonda tutulması,
- Parmağın pasif ekstansiyonuyla ortaya çıkan şiddetli ağrı (en erken ve en duyarlı bulgu),
- Volar yüzde fleksör tendon kılıfı boyunca (A1 makarasından distale) palpasyonla hassasiyet.
Bu bulgular basit yüzeyel selüliti veya paronişiyi cerrahi bir acil olan fleksör tenosinovitten ayırır.
3. ACİL TEDAVİ: Kapalı tendon kılıfı içinde artan basınç saatler içinde tendonun beslenmesini bozar, tendon nekrozuna, yapışıklığa ve parmakta kalıcı fonksiyon kaybına yol açar; başparmak ve küçük parmak kılıfları el bileğindeki radyal/ulnar bursalarla bağlantılı olduğundan enfeksiyon ön kola ('at nalı apsesi') yayılabilir. Bu hasta kesinlikle oral antibiyotikle taburcu edilmez!
- El cerrahisi / ortopedi acil olarak çağrılır ve ameliyathanede tendon kılıfının cerrahi drenajı ve kateterle irrigasyonu planlanır.
- Kültürler cerrahide alınacak olsa da acil serviste derhal Pasteurella, stafilokok, streptokok ve anaerobları kapsayan IV antibiyotik (ör. ampisilin-sulbaktam veya amoksisilin-klavulanat; penisilin alerjisinde uygun kombinasyon) başlanır.
- El kalp seviyesinin üzerinde atellenerek elevasyona alınır, tetanoz profilaksisi (son doz >10 yıl olduğundan Td/Tdap) ve kuduz risk değerlendirmesi yapılır.
4. AKILDA KALSIN: Elde kedi ısırığı sonrası fleksiyonda duran ve pasif açmakla şiddetli ağrıyan parmak selülit değil, cerrahi yıkama gerektiren fleksör tenosinovittir.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.