71 yaşında erkek hasta, atriyal fibrilasyon nedeniyle yıllardır varfarin kullanıyor. Son iki gündür her tuvalet sonrası tuvalet kağıdında ve klozette taze kırmızı kan görüyor. Baş dönmesi, nefes darlığı, siyah dışkı veya karın ağrısı yok. Bir hafta önce diş enfeksiyonu için ilaç aldığını, ismini hatırlamadığını söylüyor. Düzenli INR takibine son üç aydır gitmemiş.
FİZİK MUAYENE
Genel durumu iyi, solukluk yok, ortostatik belirti yok. Karın yumuşak, hassasiyet yok. Perianal bakıda iç hemoroidle uyumlu, aktif hafif sızıntılı kanama; rektal tuşede kitle palpe edilmiyor, eldivende parlak kırmızı kan var, melena yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
INR: 8.4. Hemoglobin: 12.9 g/dL (üç ay önceki kayıt: 13.4 g/dL), trombosit normal, kreatinin normal. Laktat normal. EKG: atriyal fibrilasyon, ventrikül hızı 84/dk.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Bu hastada kanama ciddiyetini nasıl sınıflarsınız? INR 8.4 olması nedeniyle dört faktörlü protrombin kompleksi (PKK) ve intravenöz K vitamini verir misiniz, yoksa daha az agresif bir yol mu izlersiniz? Kanamayı yalnızca antikoagülana bağlayıp eve göndermek güvenli midir?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. KANAMA CİDDİYETİ: Hemodinami stabil, hemoglobinde anlamlı düşüş yok, transfüzyon ihtiyacı yok, kritik bölgede (intrakraniyal, retroperitoneal vb.) kanama yok. Bu tablo majör kanama ölçütlerini taşımaz; klinik olarak küçük (minör) kanama olarak değerlendirilir. Büyük kanamada ise (hemodinamik bozulma, hızlı hemoglobin düşüşü, kritik organ kanaması) yaklaşım farklıdır: dört faktörlü PKK ve yavaş intravenöz K vitamini birlikte kullanılır.
2. İNR YÜKSEKLİĞİNİN NEDENİ: Yeni başlanan bir antibiyotik veya antifungal ilaç (özellikle makrolid, florokinolon, metronidazol, azol grubu) varfarin etkisini belirgin artırır. Hastanın ilaç öyküsü ve reçete kayıtları mutlaka sorgulanmalıdır. Düzensiz takip ve beslenme değişiklikleri diğer nedenlerdir.
3. TEDAVİ: Varfarin geçici olarak kesilir. Majör kanama yoksa rutin olarak PKK veya taze donmuş plazma gerekmez. Güncel kılavuzlar, kanamasız veya minör kanamalı hastada INR yüksekliği için düşük doz oral K vitamini seçeneğini önerir; tromboembolik risk yüksek olduğundan (atriyal fibrilasyon) aşırı geri çevirmeden kaçınılır, çünkü varfarin direnci oluşturup yeniden antikoagülasyonu zorlaştırır. Yüksek doz intravenöz K vitamini bu hastada gerekmez.
4. KAYNAK ARAŞTIRMASI: 'Antikoagülandandır' demek tanıyı kapatmaz. Antikoagülasyon altındaki rektal kanama çoğu zaman altta yatan bir lezyonu (hemoroid, fissür, polip, kolorektal kanser, divertikül) ortaya çıkarır. Rektal tuşe ve anoskopi yapılır; hasta 50 yaşın üzerinde olduğu için kanama kesilse bile elektif kolonoskopi planlanır. Kanamanın kontrolü için lokal önlemler ve yatış/izlem kararı verilir.
5. TABURCULUK KRİTERLERİ: Stabil hemodinami, kanamanın kontrol altında olması, takip güvenilirliği. İNR 24-48 saat içinde yeniden bakılır, varfarin yeniden başlama zamanı ve doz ayarı için takip kliniği ile görüşülür. Siyah dışkı, baş dönmesi, çarpıntı veya artan kanamada hemen dönmesi söylenir.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.