52 yaşında kadın hasta, meme kanseri nedeniyle adjuvan kemoterapi alıyor; son kür dokuz gün önce verilmiş. Bu akşam evde ölçtüğü ateşi 38.4°C, bir saat sonra 38.3°C çıkmış. Hafif halsizlik dışında yakınması yok; öksürük, ishal, idrar yakınması, kateter bölgesinde kızarıklık yok. Ağızdan rahat besleniyor. Profilaktik antibiyotik kullanmıyor. Eşiyle birlikte hastaneye on beş dakika uzaklıkta yaşıyor, telefonla ulaşılabiliyor. Daha önce febril nötropeni atağı ya da mantar enfeksiyonu öyküsü yok.
FİZİK MUAYENE
Genel durumu iyi, mukozalar nemli. Ağız içinde hafif mukozit dışında lezyon yok. Akciğer sesleri doğal. Karın yumuşak, hassasiyet yok. Göğüs duvarındaki port bölgesinde kızarıklık, hassasiyet veya akıntı yok. Perianal bölgeye yalnızca bakı ile değerlendirildi, rektal tuşe yapılmadı; fissür veya apse görünümü yok. Deride döküntü yok.
LABORATUVAR, KAN GAZI & TETKİKLER
Lökosit: 900/µL, mutlak nötrofil sayısı: 300/µL. Hemoglobin: 11.2 g/dL, trombosit: 142.000/µL. Kreatinin ve karaciğer testleri normal. Laktat: 1.3 mmol/L. CRP hafif yüksek. Tam idrar tetkiki normal. Akciğer grafisinde infiltrat yok. Port ve periferik venden iki set kan kültürü alındı.
KLİNİK KARAR NOKTASI
Siz olsanız bu aşamada nasıl yönetirdiniz?
SORU: Bu hastada ilk antibiyotiği risk değerlendirmesini bitirmeden mi verirsiniz? MASCC skorunu nasıl hesaplarsınız ve hangi sonuç ayaktan tedaviyi mümkün kılar? Skor tek başına taburculuk için yeterli midir, başka hangi koşullar sağlanmalıdır?
KANITA DAYALI ÇÖZÜM
Vakanın kesin tanısı ve adım adım yönetimi
VAKA ÇÖZÜMÜ & ACİL YÖNETİM:
1. ÖNCE ANTİBİYOTİK, SONRA SINIFLAMA: Risk sınıflaması tedaviyi geciktirmemelidir. Kültürler alındıktan sonra ilk ampirik antibiyotik başvurudan sonraki ilk bir saat içinde başlanır. Hastanın görünüşünün iyi olması ilk dozun ertelenmesi için gerekçe değildir; nötropenik hastada enfeksiyon bulguları silik olabilir ve kötüleşme hızlıdır.
2. MASCC SKORU: Hastalık yükünün az olması veya hiç belirti olmaması (5 puan; orta derecede belirti 3 puan), hipotansiyon olmaması (sistolik >90 mmHg, 5 puan), KOAH olmaması (4 puan), solid tümör veya önceden mantar enfeksiyonu geçirmemiş hematolojik malignite (4 puan), parenteral sıvı gerektiren dehidratasyon olmaması (3 puan), ateşin ayaktan izlenirken başlaması (3 puan) ve 60 yaşın altında olmak (2 puan). En yüksek skor 26'dır; 21 ve üzeri düşük risk kabul edilir. Bu hastanın skoru 26'dır. Klinik olarak stabil solid tümörlü hastalarda CISNE skoru da ek bir araç olarak kullanılabilir.
3. SKOR TEK BAŞINA YETMEZ: Güncel ASCO/IDSA önerilerine göre ayaktan tedavi için ayrıca şunlar gerekir: hemodinamik stabilite, ağızdan ilaç alabilme ve sindirebilme, enfeksiyon odağı olarak pnömoni, kateter enfeksiyonu, yumuşak doku apsesi veya ağır mukozit olmaması, yakında bir bakıcı ve telefon, gerektiğinde kısa sürede hastaneye dönebilme ve hastanın daha önce florokinolon profilaksisi almamış olması. İlk doz hastanede verilip hasta birkaç saat gözlenir, onkoloji ekibiyle birlikte karar verilir.
4. AYAKTAN REJİM: Düşük riskli, profilaksi almamış hastada oral florokinolon ile amoksisilin-klavulanat kombinasyonu önerilen seçenektir (penisilin alerjisinde amoksisilin-klavulanat yerine klindamisin). Yüksek riskli hastada ise yatış ve antipsödomonal beta-laktam (sefepim, piperasilin-tazobaktam veya karbapenem) monoterapisi başlanır; hipotansiyon, pnömoni veya kateter enfeksiyonu şüphesinde ek ajanlar düşünülür.
5. KAÇINILACAKLAR VE TAKİP: Nötropenik hastada rektal tuşe ve rektal ateş ölçümü yapılmaz. Hastaya ateşin sürmesi, yeni belirti, ishal, kusma, baş dönmesi veya ilaç alamama durumunda hemen dönmesi söylenir; ertesi gün telefonla ve 48-72 saat içinde onkoloji kontrolüyle değerlendirilir. Kültür sonucu pozitif çıkarsa hasta yeniden çağrılır.
DOZLARI UYGULAMADAN ÖNCE GÜNCEL KILAVUZ VE KURUM PROTOKOLÜ İLE DOĞRULAYIN.
Anlık Klinik Arama
Klinik kılavuz (guideline), skor, ilaç dozu, EKG trasesi veya protokol aramak için yazmaya başlayın.