STEMI ve OMI (Oklüzyon MI) Tanı ve Reperfüzyon Kılavuzu
10 Dakika EKG Kuralı, OMI Eşdeğerleri (De Winter, Wellens, Sgarbossa) ve Primer PKG vs. Fibrinoliz Kararı
Akut göğüs ağrısıyla başvuran hastada klasik ST elevasyonu (STEMI) yanında akut koroner oklüzyon eşdeğerlerinin (OMI) tanınması, 120 dakika reperfüzyon penceresi, Primer PKG hedef süreleri ve fibrinolitik tedavi (Tenekteplaz / Alteplaz) endikasyonları.
Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları
- İlk tıbbi temastan itibaren ≤10 dakika içinde 12 derivasyonlu EKG çekilir ve deneyimli hekim tarafından yorumlanır.
- İnferior MI'da sağ ventrikül tutulumu için V3R–V4R; devam eden iskemik ağrı ve V1–V3 ST depresyonunda posterior MI için V7–V9 derivasyonları çekilir.
- Rutin oksijen verilmez; yalnızca SpO₂ < %90 (veya akut hipoksemik kalp yetmezliği) varlığında O₂ başlanır.
- Defibrilatör / monitör bağlantısı sağlanır; kontrendikasyon yoksa 150–300 mg Asetilsalisilik Asit (ASA) çiğnetilir.
Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması
1. Klasik STEMI EKG Kriterleri (ESC 2023)
- J noktasında ardışık en az 2 derivasyonda yeni ST segment yüksekliği: V2–V3 derivasyonlarında erkek <40 yaş için ≥2,5 mm, ≥40 yaş için ≥2,0 mm, kadınlarda (yaştan bağımsız) ≥1,5 mm; diğer tüm derivasyonlarda ≥1,0 mm.
- Sağ ventrikül MI (V3R–V4R): ≥0,5 mm ST yüksekliği (<30 yaş erkekte ≥1 mm). Posterior MI (V7–V9): ≥0,5 mm ST yüksekliği (erkek <40 yaş ≥1 mm).
2. STEMI Kriterini Karşılamayan Akut OMI Eşdeğerleri (Acil Anjiyografi!)
- De Winter Paterni: V1–V6'da J noktasında 1–3 mm yukarı eğimli ST çökmesi + uzun, simetrik hiperakut T dalgaları (Proksimal LAD oklüzyonu).
- Wellens Sendromu: Ağrısız dönemde V2–V3'te bifazik T (Tip A) veya derin simetrik negatif T (Tip B) dalgaları (Kritik proksimal LAD darlığı — efor testi kontrendikedir!).
- Sgarbossa & Modifiye Sgarbossa (Smith) Kriterleri: Sol dal bloğu (LBBB) veya ventriküler pace ritminde konkordan ST yüksekliği ≥1 mm, V1–V3'te konkordan ST çökmesi ≥1 mm veya diskordan ST yüksekliği / S dalgası oranının ≥%25 olması.
- Yaygın ST Çökmesi + aVR ST Yüksekliği: ≥6–8 derivasyonda ST çökmesi ile birlikte aVR ve/veya V1'de ≥1 mm ST yüksekliği (Sol ana koroner / LMCA veya ciddi 3 damar hastalığı).
Tedavi ve Yönetim İlkeleri
Reperfüzyon Stratejisi: Primer PKG vs. Fibrinoliz (120 Dakika Kuralı)
• Primer PKG: STEMI/OMI tanı anından itibaren ≤120 dakika içinde PKG yapılabiliyorsa mutlak ilk tercihtir (Hedef: PKG yapılan merkezde ≤60 dk, sevk edilen hastada ≤90 dk içinde tel geçişi). • Fibrinolitik Tedavi: İlk 120 dakika içinde Primer PKG mümkün değilse ve semptom süresi <12 saat (kontrendikasyon yoksa) ise tanıdan itibaren ≤10 dakika içinde IV Fibrinolitik (Tenekteplaz kilo bantlı tek bolus veya Alteplaz 90 dk hızlandırılmış rejim) başlanır. • Fibrinoliz Sonrası Sevk: Tüm hastalar derhal PKG merkezine nakledilir; başarısız fibrinolizde (<%50 ST gerilemesi) acil kurtarıcı PKG, başarılı fibrinolizde 2–24 saat içinde rutin erken anjiyografi uygulanır.
Eşlik Eden Antitrombotik Tedavi (STEMI)
• Primer PKG'ye Giden Hasta: ASA 150–300 mg PO + güçlü P2Y12 inhibitörü (Prasugrel 60 mg veya Tikagrelor 180 mg; bunlar yoksa/kontrendikeyse Klopidogrel 600 mg) + Parenteral antikoagülan (Fraksiyone olmayan Heparin 70–100 Ü/kg IV). • Fibrinolitik Alan Hasta: ASA 150–300 mg + YALNIZCA Klopidogrel (≤75 yaşta 300 mg yükleme; >75 yaşta yüklemesiz 75 mg!) + Enoksaparin (IV 30 mg bolus + SC 1 mg/kg; ≥75 yaşta IV bolus verilmez, SC 0,75 mg/kg).
- Dikkat: Fibrinolitik tedavi verilen hastada Prasugrel veya Tikagrelor KULLANILMAZ (majör ve intrakraniyal kanama riski nedeniyle yalnız Klopidogrel verilir).
- Dikkat: Sağ ventrikül MI'da nitrat, morfin ve diüretikler ağır önyük düşüşü ve refrakter şok yapar; tedavi IV izotonik sıvı yüklemesi ve erken reperfüzyondur.
- Dikkat: Devam eden tipik iskemik ağrıda ilk EKG normal olsa bile 15–30 dakika aralıklarla seri EKG çekilmelidir.
112 STEMI Kodu aktivasyonu, en yakın 7/24 Primer PKG merkezine doğrudan transfer süresi ve kateter laboratuvarı hazırlık protokolü il sağlık müdürlüğü ve kurum kardiyoloji algoritmasına göre işletilir.
- ESC 2023: 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes (Byrne RA et al., Eur Heart J 2023).
- ACC / AHA 2022–2025: ACC Expert Consensus Decision Pathway on Acute Chest Pain in the ED & ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI Guideline for the Management of Patients With Acute Coronary Syndromes.