Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetim Kılavuzu
Modifiye Valsalva (REVERT), Adenozin, Verapamil/Diltiazem/Beta-Bloker, Senkronize Kardiyoversiyon, Hız/Ritim Kontrolü ve 24 Saat Kuralı
Dar QRS (<120 ms) taşikardide instabilite değerlendirmesi, düzenli SVT'de vagal manevra ve adenozin basamakları, atriyal fibrilasyon ve flutterde sol ventrikül fonksiyonuna göre hız kontrolü, kardiyoversiyon öncesi antikoagülasyon kuralları ve pre-eksitasyon tuzakları.
Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları
- İnstabilite bulgusu (şok, bilinç değişikliği, iskemik göğüs ağrısı, akut kalp yetmezliği) varsa senkronize kardiyoversiyon: düzenli dar QRS taşikardide bifazik 100 J, AF ve flutterde ≥200 J (AHA 2025).
- 12 derivasyonlu EKG'de ritmin düzenli (AVNRT, AVRT, 2:1 flutter, atriyal taşikardi) mi, düzensiz (AF, multifokal atriyal taşikardi) mi olduğunu belirleyin; hızı ~150/dk'da sabit kalan taşikardide 2:1 atriyal flutteri düşünün.
- Sinüs taşikardisini ayırın: kademeli başlangıç, belirgin P dalgası ve altta yatan neden (ateş, hipovolemi, ağrı, PE, sepsis, kanama) varsa tedavi nedene yöneliktir; hız kontrol ilacı verilmez.
Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması
1. Düzenli Dar QRS Taşikardi Basamakları (ESC 2019)
- Modifiye Valsalva (REVERT): Hasta yarı oturur pozisyonda 10 mL'lik enjektörü ittirecek güçte (≈40 mmHg) 15 saniye üfler, ardından hemen sırtüstü yatırılıp bacakları 15 saniye 45° kaldırılır. Sinüs ritmine dönüş standart Valsalva'ya göre belirgin yüksektir (%43'e karşı %17).
- Adenozin: 6 mg hızlı IV puşe + 20 mL SF flush (antekübital ven); yanıt yoksa 12 mg (ESC 2019: gerekirse 18 mg'a kadar). Kalp nakli, dipiridamol veya karbamazepin kullanımı ve santral venöz yolda dozu azaltın (3 mg); teofilin ve kafein etkisini azaltır. Ağır astım/bronkospazmda kaçının.
- Adenozin başarısız veya kontrendikeyse: Verapamil 5–10 mg IV (2 dakikada) veya Diltiazem 0,25 mg/kg IV (2 dakikada) ya da beta-bloker (Metoprolol 2,5–5 mg IV, 5 dk arayla toplam 15 mg'a kadar). Düşük EF, hipotansiyon ve pre-eksitasyonda kalsiyum kanal blokeri verilmez.
- Adenozinle oluşan kısa süreli AV blok flutter dalgalarını veya atriyal taşikardiyi ortaya çıkararak tanı koydurur; sonlanma anını ritim şeridiyle kaydedin.
2. Atriyal Fibrilasyon ve Flutter: Hız ve Ritim Kontrolü (ESC 2024)
- Hız Kontrolü (LVEF >%40): Beta-bloker (Metoprolol 2,5–5 mg IV) veya Diltiazem (0,25 mg/kg IV, 2 dakikada) / Verapamil. Başlangıç hedefi istirahat kalp hızı <110/dk'dır (yumuşak hız kontrolü).
- Hız Kontrolü (LVEF ≤%40 veya akut kalp yetmezliği): Beta-bloker (dikkatli titrasyon) ve/veya Digoksin (0,25–0,5 mg IV); hemodinamisi sınırda hastada Amiodaron. Diltiazem ve verapamil verilmez.
- Kardiyoversiyon ve Antikoagülasyon (24 Saat Kuralı): ESC 2024 erken kardiyoversiyon eşiğini 48 saatten 24 saate indirmiştir (AHA/ACC 2023'te eşik 48 saattir). AF süresi >24 saat veya bilinmiyorsa elektif kardiyoversiyon öncesi en az 3 hafta etkin antikoagülasyon ya da TÖE ile trombüs dışlanması gerekir; kardiyoversiyon sonrası en az 4 hafta antikoagülasyon sürdürülür.
- Farmakolojik Kardiyoversiyon: Yapısal kalp hastalığı yoksa Flekainid (200–300 mg PO) veya Propafenon (450–600 mg PO); yapısal kalp hastalığı veya kalp yetmezliğinde Amiodaron (5–7 mg/kg IV, 1–2 saatte).
- Atriyal Flutter: Hız kontrolü AF'ye göre daha zordur; senkronize kardiyoversiyon (AHA 2025: 200 J başlangıç) çoğu zaman ilk tercihtir. Antikoagülasyon kuralları AF ile aynıdır.
3. Ayırıcı Tanı: AVNRT, AVRT ve Atriyal Taşikardi
- AVNRT: En sık paroksismal SVT'dir; P dalgası QRS içinde gömülüdür veya V1'de psödo-r′, DII-DIII-aVF'de psödo-S olarak görülür.
- Ortodromik AVRT: Aksesuar yol üzerinden geri iletim; P dalgası QRS'den sonra gelir (RP >70 ms). Sinüs ritminde delta dalgası (WPW) görülebilir.
- Atriyal Taşikardi: P dalgası morfolojisi sinüs P'sinden farklıdır; adenozinle AV blok gelişse de atriyal aktivite sürebilir.
Tedavi ve Yönetim İlkeleri
WPW ve Pre-eksite AF Uyarısı
Düzensiz, geniş ve değişken morfolojide QRS'li çok hızlı taşikardi (>200–250/dk) pre-eksite AF'yi düşündürür. Adenozin, verapamil, diltiazem, beta-bloker, digoksin ve IV amiodaron aksesuar yoldan iletimi hızlandırarak VF'ye yol açabilir. İnstabilse senkronize kardiyoversiyon; stabilse prokainamid veya ibutilid ya da elektif kardiyoversiyon uygulanır.
Taburculuk ve Sevk
Sonlandırılan SVT atağı sonrası kardiyoloji/elektrofizyoloji polikliniğine sevk edilir; tekrarlayan ataklarda kateter ablasyonu birinci basamak tedavidir (ESC 2019). Yeni saptanan AF'de inme riski CHA₂DS₂-VA skoru (ESC 2024) ile değerlendirilip antikoagülasyon kararı verilir.
- Dikkat: Adenozin düzensiz veya pre-eksite taşikardide ve ağır bronkospazmda verilmez. İlk dozda kısa süreli asistoli, göğüste sıkışma ve ölüm hissi beklenir; hastayı önceden bilgilendirin.
- Dikkat: Sinüs taşikardisini veya kompansatuvar hızlı AF'yi (sepsis, hipovolemi, PE, kanama) ilaçla yavaşlatmak kardiyak debiyi çökertebilir; önce nedeni tedavi edin.
- Dikkat: Hız kontrolü sağlanamayan AF'de tirotoksikoz, anemi, enfeksiyon ve dekompanse kalp yetmezliğini araştırın.
Kardiyoversiyon öncesi sedasyon, TÖE erişimi, antikoagülan başlama ve kardiyoloji/elektrofizyoloji sevki kurum protokolüne göre yürütülür.
- ESC 2019 SVT: 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia (Brugada J et al., Eur Heart J 2020).
- ESC 2024 AF: 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with EACTS (Van Gelder IC et al., Eur Heart J 2024).
- AHA 2025 & REVERT: 2025 AHA Guidelines for CPR and ECC — Part 9: Adult Advanced Life Support (Circulation 2025) & Postural modification to the standard Valsalva manoeuvre for emergency treatment of supraventricular tachycardias (REVERT; Appelboam A et al., Lancet 2015).