Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi Kılavuzu
0–5–20–40 Dakika Basamak Algoritması, Benzodiazepin Dozları, ESETT 2. Basamak Ajanlar ve Refrakter Status
5 dakikadan uzun süren veya aralarda bilincin açılmadığı ardışık nöbetlerde (Status Epileptikus) zamana duyarlı ABC/glikoz kontrolü, 1. basamak tam doz benzodiazepin, 2. basamak IV Levetirasetam/Valproat/Fenitoin ve 3. basamak refrakter status yönetimi.
Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları
- Hastayı travmadan koruyun, yan yatırın, nazofaringeal airway ve yüksek akım O₂ uygulayın (dişlerin arasına sert cisim sokmayın).
- Parmak ucu kapiller kan şekerini hemen ölçün; <60 mg/dL ise erişkinde 50 mL %50 Dekstroz (veya 250 mL %10 Dekstroz) + Wernicke profilaksisi için 100–500 mg IV Tiamin verin.
- Nöbet ≥5 dakikadır sürüyorsa düşük doz değil, kılavuzun önerdiği TAM DOZ birinci basamak benzodiazepini hemen uygulayın.
Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması
1. Birinci Basamak (5 – 20. Dakika): Benzodiazepinler (RAMPART Kanıtı)
- Damar Yolu Yoksa (En Hızlı Seçenek): Midazolam 10 mg İM (>40 kg erişkin/çocuk; 13–40 kg arası 5 mg İM) uyluk ön-dış yüzünden tek doz.
- Damar Yolu Varsa: Lorazepam 0,1 mg/kg IV (maks 4 mg) VEYA Diazepam 0,15–0,2 mg/kg IV (erişkinde 10 mg IV, ≤5 mg/dk hızda). 5 dakika sonra nöbet sürüyorsa 1 kez daha tekrarlanabilir.
2. İkinci Basamak (20 – 40. Dakika): IV Antiepileptik Yükleme (ESETT Eşit Etkinlik)
- Levetirasetam (Keppra): 60 mg/kg IV (tavan doz 4500 mg), 100 mL SF içinde 10–15 dakikada infüzyon (hemodinamik yan etkisi ve ilaç etkileşimi en az seçenek).
- Valproik Asit (Depakin): 40 mg/kg IV (tavan doz 3000 mg), 10–15 dakikada infüzyon (gebelikte, karaciğer yetmezliğinde ve üre döngüsü bozukluğunda kontrendikedir).
- Fenitoin (Epanutin): 20 mg/kg IV (75 kg'da 1500 mg), YALNIZCA %0,9 NaCl içinde ve kardiyak monitörle ≤50 mg/dk hızda (yaşlı/kardiyak hastada ≤25 mg/dk).
3. Üçüncü Basamak (>40. Dakika): Refrakter Status Epileptikus
- RSI ile endotrakeal entübasyon (uzun etkili paralitikten kaçınılır veya tek doz roküronyum sonrası klinik/EEG izlemi yapılır).
- Sürekli IV Anestezik İnfüzyonu: Midazolam (0,2 mg/kg yükleme → 0,05–2 mg/kg/saat) veya Propofol (1–2 mg/kg yükleme → 2–5 mg/kg/saat) veya hemodinamik instabil hastada Ketamin (1,5–2 mg/kg yükleme → 1–5 mg/kg/saat).
Tedavi ve Yönetim İlkeleri
Özel Nöbet Nedenleri (Benzodiazepine Dirençli Tablolar)
• Gebelik / Eklampsi → Magnezyum Sülfat 4–6 g IV (15–20 dk), ardından 1–2 g/saat. • İzoniazid (INH) Zehirlenmesi → Piridoksin (B6 Vitamini) alınan INH gramı başına 1 g IV (bilinmiyorsa 5 g IV). • Ağır Hiponatremi (Na < 120 mEq/L + Nöbet) → %3 Hipertonik Salin 100–150 mL IV (10 dakikada).
- Dikkat: En sık başarısızlık nedeni 1. basamak benzodiazepinin ve 2. basamak antiepileptiğin eksik dozda (örn. 60 mg/kg yerine yalnızca 1000 mg Levetirasetam) verilmesidir.
- Dikkat: Kas gevşetici (roküronyum) verilen entübe hastada kasılmanın durması nöbetin durduğu anlamına gelmez (non-konvülzif status epileptikus devam edebilir); sürekli sedasyon ve EEG şarttır.
Yoğun bakım yatışı, taşınabilir/yatak başı EEG erişimi ve pediyatrik nöroloji konsültasyon akışı kurum protokolüne göre yürütülür.
- AES 2016: Evidence-Based Guideline: Treatment of Convulsive Status Epilepticus in Children and Adults: Report of the Guideline Committee of the American Epilepsy Society (Glauser T et al., Epilepsy Curr).
- ESETT Trial (NEJM 2019): Randomized Trial of Three Anticonvulsant Medications for Status Epilepticus: Levetiracetam, Fosphenytoin, and Valproate (Kapur J et al., N Engl J Med 2019).