ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
Tüm Guidelines / 5. Hava Yolu ve Resüsitasyon
KATEGORİ 5 Hava Yolu ve Resüsitasyon DAS • INTUBE • ACEP PSA SON KONTROL: 2026-11

Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu ve İşlem Sedasyonu Kılavuzu

Fizyolojik Zor Hava Yolu (HOP), İndüksiyon/Paralitik Seçimi, DAS Plan A-B-C-D ve Girişimsel Sedasyon (PSA)

Kritik hastada ilk geçiş başarısını (First-Pass Success) maksimize eden hazırlık, anatomik (LEMON) ve fizyolojik (HOP: Hipotansiyon, Oksijenasyon, pH) zor hava yolu yönetimi, DAS beklenmedik zor entübasyon / krikotirotomi algoritması ve güvenli işlem sedasyonu.

ENTEGRE KLİNİK ARAÇLAR Bu kılavuzla doğrudan ilişkili skorlama, EKG, ilaç hazırlama ve POCUS modülleri:
İLK DEĞERLENDİRME & KRİTİK ÖNCELİKLER

Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları

  1. Entübasyon Öncesi Resüsitasyon: Hipotansif hastayı önce sıvı ve vazopressörle (Noradrenalin veya push-dose adrenalin) stabilize etmeden indüksiyon ilacı vermeyin.
  2. Pozisyon ve Preoksijenasyon: Kulak dış yolu ile sternal çentik aynı yatay düzleme gelecek şekilde baş-boyun rampa (ear-to-sternal-notch) pozisyonu verin; 3 dakika %100 O₂ + nazal kanülle 15 L/dk apneik oksijenasyon uygulayın.
  3. Video Laringoskop + Buji (DEVICE Çalışması): İlk geçiş başarısını artırmak için varsa video laringoskop ve buji/stile kombinasyonunu ilk girişimden itibaren kullanın.

Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması

1. Fizyolojik Zor Hava Yolu ('HOP' Kuralı) ve İlaç Seçimi

  • H - Hipotansiyon / Şok: Ketamin (1–1,5 mg/kg IV) veya Etomidat (0,2–0,3 mg/kg IV) seçilir. Ağır şokta her indüksiyon ajanı katekolamin deplesyonuyla tansiyonu düşürebileceği için indüksiyon dozu %50 azaltılır, paralitik dozu ise TAM DOZ (Roküronyum 1,2–1,5 mg/kg IV) verilir.
  • O - Oksijenasyon (Refrakter Hipoksemi / ARDS / Pnömoni): Standart maskeyle SpO₂ <%93 kalıyorsa PEEP valfli BVM veya 3–5 dakika Noninvaziv Ventilasyon (CPAP/BiPAP) ile preoksijenasyon yapılır (DSI: Gecikmiş Ardışık Entübasyon; ajite hastada küçük doz Ketamin ile maske uyumu sağlanarak).
  • P - pH (Ağır Metabolik Asidoz — DKA / Salisilat): Apne süresi en aza indirilir; entübasyon sonrası hastanın entübasyon öncesi yüksek solunum sayısı ve dakika ventilasyonu ventilatörde aynen korunur.

2. Beklenmedik Zor Hava Yolu (DAS Plan A → B → C → D)

  • Plan A (Trakeal Entübasyon): Optimum pozisyon, dış laringeal manevra, buji; en fazla 3 girişim.
  • Plan B (Supraglottik Hava Yolu ile Oksijenasyon): 2. nesil SGA (I-gel / LMA) yerleştirilir.
  • Plan C (Yüz Maskesi): İki el C-E tekniği + oral/nazal airway ile son kez maske ventilasyonu.
  • Plan D (CICO: Entübe Edilemez, Oksijenlenemez — Acil Krikotirotomi): Krikotiroid membran palpe edilir; No:10 bistüri ile yatay kesi (veya uzun boyuna kesi + yatay membran kesisi) → 90° çevir → Bujiyi trakeaya ilerlet → Üzerinden 6.0 kaflı tüpü geçir, kafı şişir ve ETCO₂ ile doğrula.

3. Girişimsel Sedasyon ve Analjezi (PSA — ACEP Kılavuzu)

  • Hazırlık (SOAPME): Aspiratör, Oksijen, Airway ekipmanı, Farmakoloji (antidotlar dahil), Monitör (SpO₂, EKG, KB ve Dalga Formlu Kapnografi ETCO₂).
  • İlaç Seçenekleri: Ortopedik redüksiyon / pediatrik işlem → Ketamin 1 mg/kg IV (yavaş, 1 dk'da). Kardiyoversiyon / çıkık → Propofol 0,5–1 mg/kg IV (+ gerekirse 0,5 mg/kg ek dozlar) veya Ketofol (0,5 mg/kg Ketamin + 0,5 mg/kg Propofol).

Tedavi ve Yönetim İlkeleri

KLİNİK UYGULAMA

Entübasyon Sonrası Analgosedasyon Unutulmamalıdır!

Roküronyumun etki süresi (45–60 dk) Ketamin veya Etomidatın etki süresinden (10–15 dk) çok daha uzundur! Tüp doğrulandıktan hemen sonra hastanın uyanık halde felçli kalmasını (paralysis awareness) önlemek için Fentanil + Midazolam/Propofol infüzyonu başlatılmalıdır.

KIRMIZI BAYRAKLAR & KLİNİK TUZAKLAR
  • Dikkat: Süksinilkolin; hiperkalemi, >24–48 saatlik yanık/crush yaralanması, rabdomiyoliz, GBS, ALS, multipl skleroz veya inme sekeli olan hastalarda ölümcül hiperkalemik kardiyak arrest yapar.
  • Dikkat: Astım atağı veya KOAH nedeniyle entübe edilen hastada ani hipotansiyon ve SpO₂ düşüşü gelişirse: 1) Oto-PEEP (tüpü ventilatörden ayırıp göğse bastırarak havayı boşaltın), 2) Tansiyon pnömotoraks (POCUS/dekompresyon) düşünün.
YEREL PROTOKOL & HASTANE İŞLEYİŞİ AYRIMI

Zor hava yolu arabası kontrol listesi ve girişimsel sedasyon hasta izlem / taburculuk kriterleri (Aldrete skoru) kurum kalite formlarına kaydedilir.

Kılavuz Kaynakçası ve Referanslar
DOĞRULANMIŞ KAYNAKLAR
  1. DAS (Difficult Airway Society): Difficult Airway Society guidelines for management of unanticipated difficult intubation in adults (Frerk C et al., Br J Anaesth) & Guidelines for Tracheal Intubation in Critically Ill Adults.
  2. DEVICE Trial (NEJM 2023) & ACEP: Video versus Direct Laryngoscopy for Tracheal Intubation of Critically Ill Adults (Prekker ME et al., N Engl J Med 2023) & ACEP Procedural Sedation Clinical Policy.