ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
Tüm Guidelines / 7. Toksikoloji ve Antidotlar
KATEGORİ 7 Toksikoloji ve Antidotlar AHA 2023 Toksikoloji Odaklı Güncelleme SON KONTROL: 2026-11

Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin Kılavuzu

Sodyum Bikarbonat, Kalsiyum, Yüksek Doz İnsülin-Öglisemi Tedavisi, Glukagon, Digoksine Özgü Fab ve ECMO

Kardiyotoksik zehirlenmelerde EKG (QRS, QTc, AV blok) ve hemodinami yönetimi belirler. Sodyum kanal blokerlerinde (TSA) bikarbonat, KKB/BB zehirlenmesinde kalsiyum, vazopressör ve yüksek doz insülin, digoksin toksisitesinde Fab temel tedavilerdir; dirençli şokta erken ECMO merkezine danışılır.

İLK DEĞERLENDİRME & KRİTİK ÖNCELİKLER

Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları

  1. Monitör, 12 derivasyonlu EKG (QRS süresi, aVR'de terminal R, QTc, AV blok), kan şekeri, K⁺, venöz kan gazı, laktat; alınan ilacın adı, miktarı ve modifiye salınımlı olup olmadığı.
  2. Zehir danışma merkezini arayın (Türkiye: 114 UZEM). Havayolu korunuyorsa ve alım ilk 1–2 saat içindeyse aktif kömür 1 g/kg (en çok 50 g) değerlendirin; modifiye salınımlı KKB'de tüm barsak irrigasyonu düşünülebilir.
  3. Hipotansiyon ve bradikardide damar yolu, kristaloid bolus ve hemen antidot hazırlığı; nöbette benzodiazepin.

Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması

1. Trisiklik Antidepresan (Sodyum Kanal Blokajı)

  • QRS >100 ms nöbet, >160 ms ventriküler aritmi riskini artırır; aVR'de terminal R >3 mm ve sağ dal bloğu benzeri görünüm sodyum kanal blokajını gösterir.
  • Sodyum bikarbonat 1–2 mEq/kg IV bolus, QRS daralana ve hipotansiyon düzelene dek tekrarlanır; hedef serum pH 7,45–7,55. Entübe hastada hipoventilasyondan kaçınılır (asidoz toksisiteyi artırır).
  • Kaçınılacaklar: fizostigmin, flumazenil, sınıf IA/IC antiaritmikler ve fenitoin. Dirençli aritmi ve şokta lipid emülsiyonu ve ECMO düşünülür.

2. Kalsiyum Kanal Blokeri ve Beta-Bloker

  • Kalsiyum: Kalsiyum glukonat %10 30 mL (3 g) veya kalsiyum klorür %10 10 mL (1 g, santral yol tercih) IV; yanıta göre tekrarlanır veya infüzyona geçilir. İyonize kalsiyum izlenir.
  • Yüksek doz insülin-öglisemi (HIET): Regüler insülin 1 U/kg IV bolus, ardından 1 U/kg/saat infüzyon (yanıta göre 10 U/kg/saat'e dek artırılabilir); glikoz <250 mg/dL ise dekstroz bolusu ve 0,5 g/kg/saat dekstroz infüzyonu. Kan şekeri ilk saatlerde 15–30 dakikada bir, K⁺ saatlik izlenir.
  • Vazopressör (noradrenalin, adrenalin) ve bradikardide atropin/pacing; beta-bloker zehirlenmesinde glukagon 3–5 mg (0,05 mg/kg) IV bolus, yanıt varsa saatlik infüzyon (kusma sıktır, antiemetik verin). Kardiyojenik şok dirençliyse VA-ECMO.

Tedavi ve Yönetim İlkeleri

KLİNİK UYGULAMA

Digoksin Toksisitesi ve Digoksine Özgü Fab

Endikasyonlar: hayatı tehdit eden aritmi, akut zehirlenmede K⁺ >5,0 mmol/L, kronik toksisitede uç organ hasarı, ağır bradikardi veya yüksek düzey. Doz: akutta ampirik 5–10 flakon; kronikte flakon sayısı ≈ [serum digoksin (ng/mL) × kilo (kg)] / 100 (genellikle 3–6 flakon). Fab sonrası ölçülen total digoksin yanıltıcı olarak yüksektir; K⁺ hızla düşebilir.

KLİNİK UYGULAMA

Gözlem ve Yatış

Asemptomatik görünse de modifiye salınımlı KKB/BB alımında en az 24 saat, TSA alımında en az 6 saat monitörize izlem gerekir. Kasıtlı alımda psikiyatri değerlendirmesi ve güvenlik önlemleri planlanır.

KIRMIZI BAYRAKLAR & KLİNİK TUZAKLAR
  • Dikkat: Normal ilk EKG ve vital bulgular, modifiye salınımlı verapamil/diltiazem alımında güvence vermez; toksisite saatler sonra başlar.
  • Dikkat: HIET sırasında dekstroz ve potasyum izlemini aksatmak ciddi hipoglisemi ve hipokalemiye yol açar.
  • Dikkat: Geniş QRS'li TSA zehirlenmesinde amiodaron veya prokainamid ile 'aritmi tedavisi' tabloyu ağırlaştırır; önce bikarbonat verilir.
YEREL PROTOKOL & HASTANE İŞLEYİŞİ AYRIMI

Digoksine özgü Fab, lipid emülsiyonu ve glukagonun bulunduğu eczane/antidot deposu, UZEM danışma süreci ve ECMO merkezine sevk zinciri kurum ve bölge olanaklarına göre belirlenir.

Kılavuz Kaynakçası ve Referanslar
DOĞRULANMIŞ KAYNAKLAR
  1. AHA 2023: 2023 American Heart Association Focused Update on the Management of Patients With Cardiac Arrest or Life-Threatening Toxicity Due to Poisoning (Lavonas EJ et al., Circulation 2023).
  2. Crit Care Med 2017: Experts Consensus Recommendations for the Management of Calcium Channel Blocker Poisoning in Adults (St-Onge M et al., Crit Care Med 2017;45:e306-e315).