ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
Tüm Guidelines / 10. Ritim Bozuklukları (Aritmiler)
KATEGORİ 10 Ritim Bozuklukları (Aritmiler) ESC 2022 VA • ESC 2019 SVT • AHA 2025 ACLS SON KONTROL: 2026-11

Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim Kılavuzu

Brugada, Vereckei aVR, DII R Dalgası Tepe Zamanı (Pava), VT Skoru ve Basel Algoritması; Stabil ve İnstabil Geniş QRS Taşikardi Tedavisi

QRS ≥120 ms ve kalp hızı >100/dk olan taşikardide ilk soru hastanın stabil olup olmadığıdır. Stabil hastada 12 derivasyonlu EKG ile VT ile aberan iletili veya pre-eksite SVT ayrımı yapılır. Hiçbir algoritma VT'yi kesin olarak dışlamaz; şüphede taşikardi VT gibi tedavi edilir.

İLK DEĞERLENDİRME & KRİTİK ÖNCELİKLER

Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları

  1. Nabız ve instabilite bulgularını değerlendirin: hipotansiyon/şok, akut bilinç değişikliği, iskemik göğüs ağrısı veya akut kalp yetmezliği varsa algoritmalarla vakit kaybetmeden senkronize kardiyoversiyon uygulayın; nabız yoksa ALS algoritmasına geçin.
  2. Defibrilatör pedlerini yerleştirin, monitörize edin ve mümkünse kardiyoversiyondan önce 12 derivasyonlu EKG kaydedin; taşikardinin ve sonlanmasının ritim şeridi tanıya en çok katkı sağlayan veridir.
  3. Önceki EKG ile karşılaştırın: sinüs ritminde aynı morfolojide dal bloğu veya delta dalgası SVT olasılığını artırır. Geniş QRS taşikardilerin yaklaşık %80'i VT'dir; geçirilmiş MI öyküsünde bu oran %90'ın üzerindedir.
  4. Potasyum, magnezyum, kan gazı ve ilaç öyküsünü (sodyum kanal blokerleri, digoksin, QT uzatan ilaçlar) hemen alın; hiperkalemi ve trisiklik antidepresan zehirlenmesi VT'yi taklit eder.

Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması

1. Klinik ve Basit EKG İpuçları (Algoritmalardan Önce)

  • Yaş >35, geçirilmiş MI, kalp yetmezliği, kardiyomiyopati veya ICD varlığı VT lehinedir. Hemodinamik stabilite VT'yi DIŞLAMAZ; VT hastalarının önemli bir kısmı başvuruda stabildir.
  • AV dissosiasyon, füzyon ve yakalama (capture) atımları VT için neredeyse tanı koydurucudur, ancak hızlı taşikardide hastaların yalnızca bir kısmında görülebilir.
  • Prekordiyal konkordans (V1–V6'nın tamamı pozitif veya tamamı negatif) VT lehinedir; pozitif konkordans nadiren sol yan aksesuar yol üzerinden pre-eksite taşikardide de görülür.
  • Kuzeybatı aks (DI ve aVF'de negatif QRS) VT'yi güçlü biçimde destekler. QRS süresi RBBB morfolojisinde >140 ms, LBBB morfolojisinde >160 ms ise VT lehinedir.

2. Brugada Algoritması (1991) — 4 Basamak

  • Basamak 1: V1–V6'nın hiçbirinde RS kompleksi yoksa → VT.
  • Basamak 2: Herhangi bir prekordiyal derivasyonda R başlangıcından S nadirine süre >100 ms ise → VT.
  • Basamak 3: AV dissosiasyon varsa → VT.
  • Basamak 4: V1–V2 ve V6'da VT morfoloji kriterleri varsa → VT; dört basamak da negatifse → aberan iletili SVT. Orijinal seride duyarlılık %98,7 ve özgüllük %96,5 bildirilmiştir; bağımsız çalışmalarda özgüllük belirgin olarak daha düşüktür.

3. Vereckei aVR Algoritması (2008) — Yalnızca aVR Derivasyonu

  • Basamak 1: aVR'de başlangıç R dalgası varsa → VT.
  • Basamak 2: aVR'de başlangıç r veya q dalgası >40 ms ise → VT.
  • Basamak 3: Negatif başlayan, ağırlıklı negatif QRS'nin inen kolunda çentik varsa → VT.
  • Basamak 4: vi/vt ≤1 ise (ilk 40 ms'deki voltaj değişimi son 40 ms'dekine eşit veya küçük) → VT; aksi halde SVT. Orijinal seride doğruluk %91,5; meta-analizde duyarlılık ~%90, özgüllük ~%61'dir.

4. DII R Dalgası Tepe Zamanı (Pava 2010), VT Skoru (2016) ve Basel Algoritması (2022)

  • DII R Dalgası Tepe Zamanı (RWPT): QRS başlangıcından ilk polarite değişimine (R tepesi veya ilk negatif dalganın en derin noktası) süre ≥50 ms ise → VT. Orijinal seride duyarlılık %93, özgüllük %99; meta-analizde duyarlılık ~%78, özgüllük ~%88.
  • VT Skoru: V1'de dominant R, V1/V2'de başlangıç r >40 ms, V1'de çentikli S, aVR'de başlangıç R, DII RWPT ≥50 ms, V1–V6'da RS yokluğu (her biri 1 puan) ve AV dissosiasyon (2 puan). Skor ≥3'te VT özgüllüğü %99,6, ≥4'te %100'dür.
  • Basel Algoritması: Klinik yüksek risk (geçirilmiş MI, kardiyomiyopati, ICD), DII'de ilk tepeye süre >40 ms ve aVR'de ilk tepeye süre >40 ms; en az 2 kriter → VT. Türetme kohortunda duyarlılık %92, özgüllük %89.
  • Pratik öneri: Tek bir algoritmaya güvenmek yerine bir algoritmayı (Brugada veya Vereckei aVR) DII RWPT ile birlikte kullanmak tanısal doğruluğu artırır. Hesaplayıcılar sekmesindeki dört algoritma ile yatak başında puanlayabilirsiniz.

Tedavi ve Yönetim İlkeleri

KLİNİK UYGULAMA

İnstabil Geniş QRS Taşikardi

• Senkronize kardiyoversiyon: düzenli monomorfik geniş QRS taşikardide bifazik 100 J ile başlanır, yanıt yoksa kademeli artırılır (AHA 2025; cihaz üreticisinin önerdiği enerji de kullanılabilir). • Bilinci açık hastada kısa etkili sedasyon/analjezi uygulanır, ancak kardiyoversiyon geciktirilmez. • Polimorfik VT'de senkronizasyon güvenilir olmadığından defibrilasyon dozunda senkronize olmayan şok verilir.

KLİNİK UYGULAMA

Stabil Monomorfik VT veya Ayrımı Yapılamayan Geniş QRS Taşikardi

• Sedasyon altında elektif senkronize kardiyoversiyon veya IV antiaritmik. • Prokainamid: 20–50 mg/dk IV; hipotansiyon gelişirse, QRS %50'den fazla genişlerse, aritmi sonlanırsa veya 17 mg/kg'a ulaşılırsa durdurulur. Uzun QT ve kalp yetmezliğinde kaçınılır. ESC 2022 yapısal kalp hastalığı olan stabil VT'de prokainamidi amiodarona tercih eder. • Amiodaron: 150 mg IV 10 dakikada (gerekirse tekrarlanır), ardından 1 mg/dk infüzyon; düşük EF'li hastada güvenli seçenektir ancak akut sonlandırmada daha yavaş etkilidir. • Lidokain 1–1,5 mg/kg IV, özellikle iskemi ilişkili VT'de ikinci seçenektir.

KLİNİK UYGULAMA

Adenozinin Yeri ve Sınırları

Yalnızca düzenli ve monomorfik geniş QRS taşikardide, hemodinami stabilse tanı ve tedavi amacıyla adenozin 6 mg hızlı IV puşe (+20 mL SF flush), gerekirse 12 mg verilebilir. SVT'yi sonlandırabilir veya AV blok oluşturarak atriyal aktiviteyi ortaya çıkarır; VT'de genellikle etkisizdir. Düzensiz veya polimorfik geniş QRS taşikardide adenozin VERİLMEZ (pre-eksite AF'de VF'ye dönüşüm riski).

KLİNİK UYGULAMA

Özel Durumlar

• Pre-eksite AF (düzensiz, değişken genişlikte QRS, hız >200–250/dk olabilir): Adenozin, verapamil, diltiazem, beta-bloker, digoksin ve IV amiodaron KONTRENDİKEDİR. İnstabilse senkronize kardiyoversiyon; stabilse prokainamid veya ibutilid ya da elektif kardiyoversiyon. • Torsades de Pointes: Magnezyum Sülfat 2 g IV, QT uzatan ilaçları kesin, K⁺ >4,5 mEq/L tutun; tekrarlıyorsa overdrive pacing veya izoproterenol. • İdiyopatik fasiküler VT (genç, yapısal kalp hastalığı yok, RBBB + sol aks): uzman önerisiyle verapamile yanıt verir. • Hiperkalemi veya sodyum kanal blokeri zehirlenmesi: kalsiyum ve sodyum bikarbonat; sınıf IA/IC antiaritmiklerden (prokainamid dahil) kaçınılır.

KIRMIZI BAYRAKLAR & KLİNİK TUZAKLAR
  • Dikkat: 'Hasta stabil, o halde SVT' yanılgısı: Hemodinamik stabilite VT'yi dışlamaz.
  • Dikkat: Tanısı kesinleşmemiş geniş QRS taşikardide verapamil veya diltiazem, VT'de ağır hipotansiyona ve VF'ye yol açabilir; kesin SVT tanısı yoksa verilmez.
  • Dikkat: Bağımsız karşılaştırmalı çalışmalarda algoritmaların doğruluğu %70–85 aralığındadır. Algoritma SVT dese bile geçirilmiş MI, kardiyomiyopati veya ICD varsa taşikardi VT kabul edilir.
  • Dikkat: Sınıf IC antiaritmik (propafenon, flekainid) kullanımı, hiperkalemi, pre-eksitasyon ve ventriküler pace ritmi algoritmaların doğruluğunu bozar.
YEREL PROTOKOL & HASTANE İŞLEYİŞİ AYRIMI

Acil serviste bulunan antiaritmikler (prokainamid ve ibutilid temini kısıtlı olabilir), elektif kardiyoversiyon için sedasyon protokolü, kardiyoloji/elektrofizyoloji konsültasyonu ve koroner yoğun bakım yatışı kurum protokolüne göre yürütülür.

Kılavuz Kaynakçası ve Referanslar
DOĞRULANMIŞ KAYNAKLAR
  1. ESC 2022 VA: 2022 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death (Zeppenfeld K et al., Eur Heart J 2022).
  2. ESC 2019 SVT: 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia (Brugada J et al., Eur Heart J 2020).
  3. AHA 2025: 2025 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care — Part 9: Adult Advanced Life Support (Circulation 2025).
  4. EKG Algoritmaları: Brugada P et al., Circulation 1991;83:1649-59 • Vereckei A et al., Heart Rhythm 2008;5:89-98 • Pava LF et al., Heart Rhythm 2010;7:922-6 • Jastrzebski M et al., Europace 2016;18:578-84 • Moccetti F et al., JACC Clin Electrophysiol 2022;8:831-9.