Septik Şokta Hemodinamik Resüsitasyon ve Vazopressör Kılavuzu
Dengeli Kristaloid, Kapiller Dolum Süresi (ANDROMEDA-SHOCK), Periferik/Santral Noradrenalin ve Refrakter Şok
Sepsis ilişkili hipoperfüzyonda dengeli kristaloid kullanımı, dinamik sıvı yanıtlılığı ve POCUS değerlendirmesi, birinci basamak Noradrenalin infüzyonu (periferik başlangıç dahil), ikinci basamak Vazopressin ve refrakter şokta IV Hidrokortizon yönetimi.
Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları
- Sepsis kaynaklı hipoperfüzyon (OAB < 65 mmHg veya Laktat ≥ 4 mmol/L) varlığında ilk 3 saat içinde ~30 mL/kg dengeli kristaloid (Ringer Laktat veya Plasmalyte) başlanır.
- Ciddi hipotansiyonda (örn. OAB < 50 mmHg veya diyastolik KB ≤ 40 mmHg) sıvı bitmesini beklemeden eşzamanlı Erken Noradrenalin infüzyonu başlatılır.
- Santral venöz kateter henüz yoksa vazopressörü geciktirmeyin; antekübital veya üst ekstremite proksimal geniş bir periferik damar yolundan güvenli konsantrasyonla Noradrenalin başlanır.
Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması
1. Sıvı Seçimi ve Dinamik Sıvı Yanıtlılığı Değerlendirmesi
- Dengeli Kristaloid Tercihi: Yüksek hacimli %0,9 NaCl hiperkloremik asidoz ve böbrek vazokonstriksiyonu yaptığı için Ringer Laktat / dengeli solüsyonlar tercih edilir (Nişasta/HES solüsyonları kontrendikedir).
- Dinamik İzlem: İlk sıvı bolusu sonrası statik CVP yerine Pasif Bacak Kaldırma (PLR), atım hacmi / nabız basıncı değişimi, yatak başı RUSH ultrasonografisi (VCI ve akciğerde B-çizgileri) ve Kapiller Dolum Süresi (hedef < 3 saniye) kullanılır.
2. Vazopressör Basamakları ve Hedef OAB
- 1. Tercih — Noradrenalin: Hedef OAB ≥ 65 mmHg (0,05–0,5 mcg/kg/dk). Dopamin aritmi ve mortaliteyi artırdığı için önerilmez.
- 2. Tercih — Vazopressin: Noradrenalin dozu 0,25–0,5 mcg/kg/dk aralığına çıkmasına rağmen hedef OAB sağlanamıyorsa Noradrenalini çok yüksek dozlara çıkarmak yerine Vazopressin (0,03 Ünite/dk sabit doz) eklenir.
- İnotropik Destek (Dobutamin veya Adrenalin): Yeterli hacim ve OAB'ye rağmen kardiyak debi düşüklüğü / miyokard depresyonu (EKO'da düşük EF) ve hipoperfüzyon sürüyorsa Noradrenaline Dobutamin eklenir veya tek başına Adrenalin kullanılır.
Tedavi ve Yönetim İlkeleri
Refrakter Septik Şokta Kortikosteroid (Hidrokortizon)
Sıvı resüsitasyonu ve orta-yüksek doz vazopressör (Noradrenalin ≥ 0,25 mcg/kg/dk, ≥4 saat) gereksinimi süren septik şokta IV Hidrokortizon 200 mg/gün (50 mg 6 saatte bir IV veya 8 mg/saat sürekli infüzyon) başlanması şok çözülmesini hızlandırır.
- Dikkat: Diyastolik kan basıncı < 40 mmHg olması ağır vazopleji (vasküler tonus kaybı) göstergesidir ve tek başına sıvıyla düzelmez; erken Noradrenalin gerektirir.
- Dikkat: Periferik damar yolundan Noradrenalin verirken el sırtı/bilek gibi distal ince venleri kullanmayın; ekstravazasyon gelişirse alanı hızla Fentolamin (5–10 mg, 10 mL SF içinde) ile infiltre edin.
Standart Noradrenalin infüzyon konsantrasyonu (örn. 4 mg / 100 mL veya 8 mg / 100 mL %5 Dekstroz) servis/yoğun bakım hemşirelik ilaç hazırlama protokolüne uygun etiketlenmelidir.
- Surviving Sepsis 2021: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 (Evans L et al., Intensive Care Med 2021).
- ANDROMEDA-SHOCK & CLOVERS: Effect of a Resuscitation Strategy Targeting Peripheral Perfusion Status vs Serum Lactate Levels on 28-Day Mortality (JAMA 2019) & CLOVERS Trial (NEJM 2023).