ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
Tüm Guidelines / 6. Solunum Acilleri
KATEGORİ 6 Solunum Acilleri GINA 2024 • GOLD 2024 • ERS/ATS NIV SON KONTROL: 2026-11

Akut Astım, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği Kılavuzu

GINA 2024 ve GOLD 2024 Alevlenme Yönetimi, Kontrollü O₂, MgSO₄, CPAP/BiPAP ve Obstrüktif Ventilasyon

Akut astım atağı ve KOAH alevlenmesinde hedef SpO₂, inhale bronkodilatör ve sistemik kortikosteroid dozları, ağır astımda IV Magnezyum Sülfat, hiperkapnik solunum yetmezliğinde BiPAP titrasyonu ve obstrüktif akciğer hastalığında mekanik ventilasyon ayarları.

ENTEGRE KLİNİK ARAÇLAR Bu kılavuzla doğrudan ilişkili skorlama, EKG, ilaç hazırlama ve POCUS modülleri:
İLK DEĞERLENDİRME & KRİTİK ÖNCELİKLER

Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları

  1. Kontrollü Oksijen Hedefi: KOAH alevlenmesinde Venturi maskesi veya nazal kanülle SpO₂ %88–92 hedeflenir (aşırı O₂ hiperkapnik komayı tetikler); akut astım atağında SpO₂ %93–95 (çocuk/gebede ≥%94) hedeflenir.
  2. Cümle kuramayan, yardımcı solunum kaslarını kullanan, sessiz akciğeri veya bilinç bulanıklığı olan hastada yaşamı tehdit eden astım/KOAH atağı protokolünü başlatın.
  3. İlk 20 dakikada SABA (Salbutamol) + SAMA (İpratropium) nebül/MDI uygulamasını başlatın.

Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması

1. Akut Astım Atağı Basamaklı Yönetimi (GINA 2024)

  • Bronkodilatör: Salbutamol 2,5–5 mg nebül (veya spacer ile 4–10 puf) ilk 1 saatte her 20 dakikada bir + orta/ağır atakta İpratropium bromür 500 mcg nebül.
  • Sistemik Steroid: İlk 1 saat içinde Prednizolon 40–50 mg PO (veya Metilprednizolon 40–80 mg IV).
  • Ağır / İlk Tedaviye Yanıtsız Atak: Magnezyum Sülfat 2 g IV (100 mL SF içinde 20 dakikada infüzyon). Rutin IV aminofilin toksisitesi nedeniyle önerilmez.
  • Yaşamı Tehdit Eden Astım Bulguları: Sessiz göğüs (hava girişinin duyulmaması), siyanoz, bradikardi, konfüzyon/letarji ve PaCO₂'nin normalleşmesi veya yükselmesi (≥42 mmHg).

2. KOAH Alevlenmesi (GOLD 2024)

  • Bronkodilatör & Steroid: SABA + SAMA nebül + 5 gün süreyle Prednizolon 40 mg/gün PO (veya eşdeğeri IV metilprednizolon).
  • Antibiyotik Endikasyonu: Üç kardinal semptomdan (dispne artışı, balgam miktarı artışı, balgam pürülansı artışı) pürülans dahil en az ikisi varsa VEYA mekanik ventilasyon (NİV/invaziv) gerekiyorsa 5–7 gün antibiyotik başlanır.
  • Altın Standart Destek — BiPAP: Akut solunumsal asidozda (pH ≤ 7,35 ve PaCO₂ > 45 mmHg) veya ağır dispne/solunum kas yorgunluğunda BiPAP mortaliteyi ve entübasyon oranını belirgin düşürür.

3. Noninvaziv (NİV / HFNC) ve İnvaziv Ventilasyon Ayarları

  • BiPAP Başlangıç Ayarları (KOAH): EPAP 4–5 cmH₂O, IPAP 12–15 cmH₂O (Basınç desteği = IPAP - EPAP ≥ 8–10 cmH₂O); solunum iş yükü ve tidal hacme göre IPAP 18–22 cmH₂O'ya titre edilir. 1. saat sonunda pH ve bilinç kontrol edilir.
  • Obstrüktif Hastada (Astım/KOAH) İnvaziv Mekanik Ventilasyon: Hava hapsini (Oto-PEEP) ve barotravmayı önlemek için DÜŞÜK solunum sayısı (10–14/dk), DÜŞÜK tidal hacim (6–8 mL/kg İVA), yüksek inspiratuar akım hızı (60–80 L/dk) ve UZUN ekspiryum süresi (I:E = 1:3 – 1:4) ayarlanır; permisif hiperkapniye (pH > 7,15–7,20 olduğu sürece) izin verilir.

Tedavi ve Yönetim İlkeleri

KLİNİK UYGULAMA

Astım Entübasyonunda Ketamin Tercihi

Status astmatikusta entübasyon gerektiğinde bronkodilatör etkisi nedeniyle indüksiyon ajanı olarak Ketamin (1,5 mg/kg IV) birinci tercihtir.

KIRMIZI BAYRAKLAR & KLİNİK TUZAKLAR
  • Dikkat: Astım veya KOAH hastasına anksiyete/ajitasyon nedeniyle benzodiazepin veya sedatif verilmesi solunum dürtüsünü baskılayarak solunum arrestine yol açar.
  • Dikkat: NİV altındaki hastada ilk 1–2 saatte bilinç kötüleşiyor, pH düşüyor veya hemodinami bozuluyorsa NİV başarısızlığı kabul edilip entübasyon geciktirilmemelidir.
YEREL PROTOKOL & HASTANE İŞLEYİŞİ AYRIMI

Göğüs hastalıkları servisi / solunum ara yoğun bakım NİV takip protokolü ve KOAH alevlenmesinde Pseudomonas riskine göre antibiyotik seçimi kurum rehberine göre uygulanır.

Kılavuz Kaynakçası ve Referanslar
DOĞRULANMIŞ KAYNAKLAR
  1. GINA 2024: Global Initiative for Asthma (GINA): Global Strategy for Asthma Management and Prevention (2024 Update).
  2. GOLD 2024 & ERS/ATS: Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease (GOLD 2024 Report) & ERS/ATS Clinical Practice Guidelines on Noninvasive Ventilation.