ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
Tüm Guidelines / 3. Sepsis ve Septik Şok
KATEGORİ 3 Sepsis ve Septik Şok Surviving Sepsis 2021 • Sepsis-3 SON KONTROL: 2026-11

Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme ve Ampirik Antibiyotik Kılavuzu

Sepsis-3 Kriterleri, Saat-1 (Hour-1) Demeti, Kültür/Antibiyotik Zamanlaması ve Yerel Antibiyogram Ayrımı

Enfeksiyona bağlı yaşamı tehdit eden organ disfonksiyonunun (SOFA ≥2 artış) erken tanınması, qSOFA'nın sınırlılıkları, kan kültürü ve laktat ölçümü, şoklu vs. şoksuz hastada antibiyotik başlama penceresi ve hastane yerel antibiyogramının belirleyici rolü.

ENTEGRE KLİNİK ARAÇLAR Bu kılavuzla doğrudan ilişkili skorlama, EKG, ilaç hazırlama ve POCUS modülleri:
İLK DEĞERLENDİRME & KRİTİK ÖNCELİKLER

Yatak Başı İlk Yaklaşım Adımları

  1. SSC 2021 Önerisi: Tek başına qSOFA tarama aracı olarak kullanılmamalıdır; NEWS2, MEWS, SIRS, vital bulgular, mental durum ve kan gazı laktat düzeyi birlikte değerlendirilmelidir.
  2. Serum laktat düzeyini hemen ölçün; Laktat > 2 mmol/L ise 2–4 saat içinde seri ölçüm planlayın, Laktat ≥ 4 mmol/L ağır doku hipoperfüzyonunu gösterir.
  3. Antibiyotik öncesinde (tedaviyi >45 dakika geciktirmeden) en az 2 set (aerobik + anaerobik) kan kültürü ve olası odak kültürlerini (idrar, balgam, yara, BOS) alın.

Tanı, Risk Sınıflaması ve Klinik Karar Algoritması

1. Sepsis-3 Tanımları

  • Sepsis: Enfeksiyona karşı düzensiz (disregüle) konak yanıtına bağlı yaşamı tehdit eden organ disfonksiyonu (Bazale göre SOFA skorunda ≥2 puan artış).
  • Septik Şok: Yeterli sıvı resüsitasyonuna rağmen Ortalama Arter Basıncını (OAB) ≥ 65 mmHg tutmak için vazopressör gereksinimi VE serum laktat düzeyinin > 2 mmol/L (>18 mg/dL) olması.

2. Antimikrobiyal Zamanlama Algoritması (SSC 2021)

  • Septik Şok Varsa veya Sepsis Olasılığı Yüksekse: Tanıdan sonraki İLK 1 SAAT içinde derhal geniş spektrumlu IV antimikrobiyal uygulanır (her saatlik gecikme mortaliteyi artırır).
  • Şok Yoksa ve Enfeksiyon Olasılığı Düşük/Belirsizse: Hızlı tanısal inceleme (görüntüleme, biyobelirteçler) yapılır; enfeksiyon şüphesi sürüyorsa ilk 3 saat içinde antimikrobiyal başlanır.
  • MRSA ve Çoğul Dirençli Gram-Negatif Kapsaması: Son 90 günde IV antibiyotik/yatış, kateter, hemodiyaliz veya bilinen kolonizasyon varsa MRSA ve anti-psödomonal/karbapenem kapsaması eklenir.

Tedavi ve Yönetim İlkeleri

KLİNİK UYGULAMA

Kaynak Kontrolü (Source Control — İlk 6–12 Saat)

Obstrüktif piyelonefritte perkütan nefrostomi/DJ stent, kolanjitte ERCP/drenaj, intraabdominal abse/perforasyonda cerrahi/girişimsel drenaj, nekrotizan fasiitte acil cerrahi debridman ve enfekte santral kateterin çekilmesi antibiyotik kadar hayat kurtarıcıdır.

KLİNİK UYGULAMA

Beta-Laktam Uygulama Optimizasyonu

Septik şokta ilk yükleme dozu tam doz (böbrek fonksiyonundan bağımsız tam yükleme!) hızlı verilir; izleyen idame dozlarında uzamış infüzyon (3–4 saatlik infüzyon) MİK üzerindeki süreyi artırır.

KIRMIZI BAYRAKLAR & KLİNİK TUZAKLAR
  • Dikkat: Akut böbrek hasarı (ABH) var diye septik şoktaki hastanın İLK DOZ (yükleme dozu) antibiyotiğini azaltmayın; ilk doz dağılım hacmine (Vd) bağlıdır ve tam doz verilir, doz ayarı 2. dozdan itibaren GFR'ye göre yapılır.
  • Dikkat: Lomber ponksiyon veya görüntüleme beklemek için menenjit/sepsis şüphesi olan hastada ilk doz IV antibiyotiği geciktirmeyin.
YEREL PROTOKOL & HASTANE İŞLEYİŞİ AYRIMI

KRİTİK AYRIM: Uluslararası Surviving Sepsis kılavuzu 'ne zaman' (1 saat içinde) ve 'hangi fizyolojik hedeflerle' hareket edileceğini belirler; ancak 'hangi antibiyotiğin' seçileceği (Seftriakson vs. Piperasilin-Tazobaktam vs. Meropenem ± Vankomisin) mutlaka HASTANENİN YEREL ANTİBİYOGRAMI ve Enfeksiyon Kontrol Komitesi (EKK) ampirik tedavi rehberine göre belirlenmelidir.

Kılavuz Kaynakçası ve Referanslar
DOĞRULANMIŞ KAYNAKLAR
  1. Surviving Sepsis 2021: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 (Evans L et al., Intensive Care Med 2021).
  2. Sepsis-3 (JAMA 2016): The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3) (Singer M et al., JAMA 2016).