ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
GUIDELINES 11 ANA KATEGORİ ESC • AHA/ASA • ERC • SSC • ATLS • GINA/GOLD TAM KAYNAKÇALI

Acil Tıp Klinik Kılavuzları (Guidelines)

Uluslararası ve ulusal güncel kılavuzların yatak başı karar özetleri. Her kılavuzda birincil kaynaklar açıkça belirtilmiş; ilgili EKG içerikleri, klinik skorlar (HEART, TIMI, NIHSS, Wells) ve Hasta-İlaç-Doz hazırlama şemaları doğrudan birbirine bağlanmıştır.

11. Metabolik, Endokrin ve Renal Aciller — Kılavuz Rehberleri

Filtreyi Temizle
11. Metabolik & Renal ADA/EASD/JBDS/AACE/DTS Uzlaşısı 2024

Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS) Kılavuzu

Hiperglisemik krizlerde tanı ve ciddiyet sınıflaması (β-hidroksibütirat dahil), tetikleyicilerin aranması, ilk saatte dengeli kristaloid, potasyum düzeyine göre insülin başlatma, 250 mg/dL altında dekstroz eklenmesi ve ketozun çözülmesine göre IV insülinden geçiş.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ADA/EASD/JBDS/AACE/DTS 2024: Hyperglycemic Crises in Adults With Diabetes: A Consensus Report (Umpierrez GE et al., Diabetes Care 2024).
  • JBDS 2023: Joint British Diabetes Societies for Inpatient Care (JBDS-IP): The Management of Diabetic Ketoacidosis in Adults (2023 Update).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal UK Kidney Association 2020 • ERC 2021 • Avrupa Hiponatremi 2014

Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetim Kılavuzu

Hiperkalemide membran stabilizasyonu, potasyumu hücre içine alma ve vücuttan atma basamakları; semptomatik hiponatremide %3 NaCl bolusu ve düzeltme hızı sınırı; hipokalemi ve hipomagnezemide güvenli replasman.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • UK Kidney Association 2020: UK Kidney Association Clinical Practice Guidelines: Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults (2020) & ERC 2021 Guidelines: Cardiac arrest in special circumstances (Lott C et al., Resuscitation 2021).
  • ESE/ESICM/ERA-EDTA 2014: Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia (Spasovski G et al., Eur J Endocrinol / Nephrol Dial Transplant / Intensive Care Med 2014).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal ESE/Endocrine Society 2024 / ATA 2016 / ADA 2025

Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi Kılavuzu

Endokrin krizlerde tanı testlerinin sonucu beklenmeden tedavi başlanır: adrenal krizde hidrokortizon, tiroid fırtınasında beta-bloker–tiyonamid–iyot–steroid sırası, miksödem komasında steroid ile birlikte IV levotiroksin, hipoglisemide hızlı dekstroz ve nedene göre uzun izlem.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ESE/Endocrine Society 2024: European Society of Endocrinology and Endocrine Society Joint Clinical Guideline: Diagnosis and Therapy of Glucocorticoid-Induced Adrenal Insufficiency (Beuschlein F et al., 2024).
  • Endocrine Society 2016: Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline (Bornstein SR et al., J Clin Endocrinol Metab 2016).
  • ATA 2016: 2016 American Thyroid Association Guidelines for Diagnosis and Management of Hyperthyroidism and Other Causes of Thyrotoxicosis (Ross DS et al., Thyroid 2016).
  • ADA 2025: Standards of Care in Diabetes—2025, Section 6: Glycemic Goals and Hypoglycemia (Diabetes Care 2025).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
11. Metabolik & Renal KDIGO ABH • BICAR-ICU • NEJM Asit-Baz & Rabdomiyoliz

Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Tümör Lizis ve Asit-Baz Bozuklukları

Akut Böbrek Hasarı (ABH), 48 saat içinde serum kreatininin ≥0,3 mg/dL artması, 7 gün içinde bazalin ≥1,5 katına çıkması veya 6 saat boyunca idrar çıkışının <0,5 mL/kg/saat olmasıdır. Acil serviste her ABH hastasında ilk adım yaşamı tehdit eden Hiperkalemi ve Akciğer Ödemini dışlamak, yatak başı USG ile Postrenal obstrüksiyonu (glob vezikale/hidronefroz) aramak ve nefrotoksik ilaçları kesmektir. Kan gazı yorumlamasında sadece pH ve HCO₃'e bakmak yetmez; Anyon Açığı (albümine göre düzeltilmiş), Winter kompansasyon formülü ve Delta Oranı (gizli ikinci metabolik bozukluğu yakalamak için) birlikte hesaplanmalıdır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • KDIGO Clinical Practice Guideline for AKI: KDIGO Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury (Kidney Int Suppl) & BICAR-ICU Trial: Sodium bicarbonate therapy for patients with severe metabolic acidaemia in the intensive care unit (Jaber S et al., Lancet 2018).
  • NEJM Acid-Base & Rhabdomyolysis: Physiological Approach to Assessment of Acid–Base Disturbances (Berend K et al., NEJM 2014) & Rhabdomyolysis (Bosch X et al., NEJM).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
KATEGORİ HARİTASI 11 KLİNİK DİZİN

Klinik Kılavuz Kategorileri ve Alt Başlık Kapsamı

Acil serviste en kritik karar anlarını kapsayan 11 ana kategori ve her kategorinin altındaki modüler kılavuz başlıkları:

KATEGORİ 1

Göğüs Ağrısı ve Akut Koroner Sendrom

STEMI/NSTEMI, OMI paradigması, reperfüzyon ve antitrombotik kararları, akut kalp yetmezliği, aort diseksiyonu, senkop ve hipertansif aciller; EKG atlası ve HEART/TIMI skorlarıyla entegre.

  • STEMI & OMI Eşdeğerleri Tanı ve Reperfüzyon (Primer PKG vs. Fibrinoliz)
  • Akut Göğüs Ağrısı, NSTE-AKS Risk Sınıflaması (HEART/TIMI) ve Antitrombotik Yaklaşım
  • Akut Kalp Yetmezliği / Pulmoner Ödem ve Kardiyojenik Şok
  • Akut Aort Sendromu ve Aort Diseksiyonu: Tanı ve Anti-İmpuls Tedavi
  • Senkop Risk Sınıflaması ve Hipertansif Acil Durumlar
KATEGORİ 2

İnme ve Nörolojik Aciller

Akut iskemik inme, beyin kanaması, IV tromboliz ve trombektomiye yönlendirme, status epileptikus, akut vertigo (HINTS), TİA, akut baş ağrısı ve spinal kord basısı yönetimi.

  • Akut İskemik İnme: IV Tromboliz (0–4,5 sa) ve Mekanik Trombektomiye (0–24 sa) Yönlendirme
  • Spontan Beyin Kanaması (İKK ve SAK): Kan Basıncı, KİBAS ve Antikoagülan Reversal
  • Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi (0–5–20–40 dk Basamakları)
  • Akut Baş Dönmesi ve Vertigo: HINTS ile Posterior Dolaşım İnmesini Ayırma
  • Geçici İskemik Atak (TİA), Akut Baş Ağrısı Kırmızı Bayrakları ve Omurilik Basısı
KATEGORİ 3

Sepsis ve Septik Şok

Sepsis tanısı, Saat-1 demeti, ampirik antibiyotik, hemodinamik resüsitasyon, ayrışmamış şok (RUSH POCUS), ürosepsis ve febril nötropeni; yerel antibiyogram ayrımı net tutularak.

  • Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme, Saat-1 Paketi ve Yerel Antibiyogram Ayrımı
  • Septik Şokta Hemodinamik Yaklaşım: Dengeli Kristaloid, Kapiller Dolum ve Vazopressörler
  • Ayrışmamış Şok: Şok Tiplerinin Ayrımı, RUSH POCUS ve İlk Saat Hemodinamik Yönetim
  • Ürosepsis / Obstrüktif Piyelonefrit, Febril Nötropeni ve Toksik Şok Sendromu
KATEGORİ 4

Travma ve Kanama

Birincil bakı (cABCDE), travmatik beyin hasarı, hemorajik şok ve MTP, gebelikte travma, yanık resüsitasyonu, çevresel aciller ve omurga/toraks/pelvis travması ile crush sendromu.

  • Çoklu Travmada İlk Yaklaşım (cABCDE), Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP / TXA)
  • Travmatik Beyin Hasarı (TBH) Nöroproteksiyonu ve Gebelikte Travma Yönetimi
  • Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri
  • Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma
  • Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu
KATEGORİ 5

Hava Yolu ve Resüsitasyon

Erişkin ve çocuk ileri yaşam desteği (ALS/PALS), hızlı ardışık entübasyon (RSI), zor hava yolu algoritması, işlem sedasyonu (PSA), mekanik ventilasyon (DOPES) ve trakeostomi acilleri.

  • Erişkin ve Çocuk İleri Yaşam Desteği (ALS / PALS) ve Arrest Sonrası Bakım (ROSC)
  • Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu (Plan A-D) ve İşlem Sedasyonu (PSA)
  • Entübasyon Sonrası Ventilatör Yönetimi, Ani Kötüleşme (DOPES) ve Trakeostomi Acilleri
KATEGORİ 6

Solunum Acilleri

Akut astım atağı, KOAH alevlenmesi, pulmoner emboli (PE), pnömotoraks, toplum kökenli pnömoni (TKP), yüksek akımlı nazal oksijen (HFNC / ROX), ARDS ve masif hemoptizi.

  • Akut Astım Atağı, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği
  • Akut Pulmoner Emboli (Wells/PERC/Tromboliz) ve Pnömotoraks Yönetimi
  • Toplum Kökenli Pnömoni (TKP): Tanı, Şiddet Değerlendirmesi ve Ampirik Tedavi
  • Hipoksemik Solunum Yetmezliği (HFNC / ROX İndeksi), ARDS ve Masif Hemoptizi
KATEGORİ 7

Toksikoloji ve Antidotlar

Sık zehirlenmeler ve toksidromlar, antidot rehberi, parasetamol (NAC), CO/siyanür, opioid, LAST, kardiyotoksik ilaçlar (TSA/KKB/BB/Digoksin), toksik alkoller, salisilat, organofosfat ve alkol yoksunluğu.

  • Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Yönetimi
  • Karbonmonoksit / Siyanür, Opioid Toksisitesi ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST)
  • Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin
  • Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu / Delirium Tremens
KATEGORİ 8

Çocuk ve Özel Gruplar

Pediatrik ateş/sepsis, çocuk travması, krup/bronşiyolit/astım, dehidratasyon/gastroenterit, febril konvülziyon; gebelikte acil durumlar ve yaşlı hastada düşme/antikoagülan yönetimi.

  • Pediatrik Ateş/Sepsis (<90 Gün), Çocuk Travması (PECARN) ve Sıvı/İlaç Doz İlkeleri
  • Gebelikte Acil Durumlar (Eklampsi/Kanama) ve Yaşlıda Düşme / Antikoagülan Reversal
  • Çocukta Solunum Acilleri: Krup, Bronşiyolit ve Akut Astım Atağı
  • Çocukta Akut Gastroenterit, Dehidratasyon, Sıvı Replasmanı ve Febril Konvülziyon
KATEGORİ 9

Enfeksiyon ve Acil Cerrahi

Anafilaksi, bakteriyel menenjit, nekrotizan fasiit, akut karın, GİS kanama, akut pankreatit, ürolojik/jinekolojik aciller (torsiyon/ektopik) ve KBB/göz acilleri (epistaksis/anjiyoödem/glokom).

  • Anafilaksi, Akut Bakteriyel Menenjit ve Nekrotizan Yumuşak Doku Enfeksiyonu
  • Akut Karın (Mezenter İskemi / Perforasyon) ve Üst/Alt Gastrointestinal Kanama
  • Akut Pankreatit: Tanı, Sıvı Stratejisi ve Beslenme
  • Ürolojik ve Jinekolojik Aciller: Testis/Over Torsiyonu, Renal Kolik ve Ektopik Gebelik
  • KBB ve Göz Acilleri: Epistaksis, Anjiyoödem, Derin Boyun Enfeksiyonu ve Görme Kaybı Acilleri
KATEGORİ 10

Ritim Bozuklukları (Aritmiler)

Geniş QRS taşikardide VT/SVT ayrım algoritmaları (Brugada, Vereckei aVR, VT Skoru, Basel), dar QRS taşikardi (SVT), atriyal fibrilasyon/flutter, bradikardi, AV bloklar ve acil pacing.

  • Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim
  • Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetimi
  • Bradikardi, AV Bloklar ve Acil Pacing Kılavuzu
KATEGORİ 11

Metabolik, Endokrin ve Renal Aciller

DKA ve HHS, hiperkalemi/hiponatremi/hipokalemi, adrenal kriz, tiroid fırtınası, miksödem koması, hipoglisemi, akut böbrek hasarı (ABH), rabdomiyoliz, diyaliz acilleri ve asit-baz bozuklukları.

  • Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS)
  • Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetimi
  • Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi
  • Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Diyaliz Acilleri ve Asit-Baz Bozuklukları