ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
GUIDELINES 11 ANA KATEGORİ ESC • AHA/ASA • ERC • SSC • ATLS • GINA/GOLD TAM KAYNAKÇALI

Acil Tıp Klinik Kılavuzları (Guidelines)

Uluslararası ve ulusal güncel kılavuzların yatak başı karar özetleri. Her kılavuzda birincil kaynaklar açıkça belirtilmiş; ilgili EKG içerikleri, klinik skorlar (HEART, TIMI, NIHSS, Wells) ve Hasta-İlaç-Doz hazırlama şemaları doğrudan birbirine bağlanmıştır.

7. Toksikoloji ve Antidotlar — Kılavuz Rehberleri

Filtreyi Temizle
7. Toksikoloji & Antidot Goldfrank's 11th Ed. • AACT/EAPCCT • NPIS

Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Kılavuzu

Akut zehirlenmelerde toksidromların tanınması (antikolinerjik, kolinerjik, sempatomimetik, serotonerjik, opioid/sedatif), aktif kömür endikasyon ve kontrendikasyonları, EKG'de sodyum kanal blokajı ve QTc uzaması yönetimi, parasetamol toksisitesinde Rumack-Matthew nomogramı ve NAC tedavisi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Goldfrank's 11th Ed.: Goldfrank's Toxicologic Emergencies, 11th Edition (Nelson LS et al.) & AACT/EAPCCT Position Paper: Single-Dose Activated Charcoal.
  • AHA 2023 Toxicology: 2023 American Heart Association Focused Update on the Management of Patients With Cardiac Arrest or Life-Threatening Toxicity Due to Poisoning (Lavonas EJ et al., Circulation 2023).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot AHA 2023 • ASRA LAST 2020 • UHMS

Karbonmonoksit/Siyanür, Opioid ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST) Kılavuzu

Karbonmonoksit zehirlenmesinde ko-oksimetri tanısı ve hiperbarik oksijen (HBO) endikasyonları, yangın/duman inhalasyonunda eşlik eden siyanür zehirlenmesi (Hidroksokobalamin), opioid doz aşımında solunum hedefli nalokson titrasyonu ve lokal anestezik sistemik toksisitesinde (LAST) %20 lipid emülsiyonu.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ASRA LAST 2020: The Third American Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine Practice Advisory on Local Anesthetic Systemic Toxicity (Neal JM et al., Reg Anesth Pain Med) & 2020 Checklist.
  • AHA 2023 & ACEP CO: 2023 AHA Focused Update on Toxicology (Circulation 2023) & ACEP Clinical Policy: Critical Issues in the Management of Adult Patients Presenting to the ED With Acute Carbon Monoxide Poisoning.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot AHA 2023 Toksikoloji Odaklı Güncelleme

Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin Kılavuzu

Kardiyotoksik zehirlenmelerde EKG (QRS, QTc, AV blok) ve hemodinami yönetimi belirler. Sodyum kanal blokerlerinde (TSA) bikarbonat, KKB/BB zehirlenmesinde kalsiyum, vazopressör ve yüksek doz insülin, digoksin toksisitesinde Fab temel tedavilerdir; dirençli şokta erken ECMO merkezine danışılır.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • AHA 2023: 2023 American Heart Association Focused Update on the Management of Patients With Cardiac Arrest or Life-Threatening Toxicity Due to Poisoning (Lavonas EJ et al., Circulation 2023).
  • Crit Care Med 2017: Experts Consensus Recommendations for the Management of Calcium Channel Blocker Poisoning in Adults (St-Onge M et al., Crit Care Med 2017;45:e306-e315).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
7. Toksikoloji & Antidot EXTRIP Konsensus (Metanol, Lityum, Salisilat) • ASAM 2020

Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu

Metanol (sahte içki/kolonya) ve etilen glikol (antifriz) zehirlenmesinde toksisite ana bileşikten değil, alkol dehidrogenaz (ADH) ile oluşan formik asit (optik sinir ve bazal ganglion nekrozu) ve glikolik/oksalik asit (akut böbrek hasarı, hipokalsemi) metabolitlerinden kaynaklanır. Salisilat zehirlenmesinde entübasyon son derece yüksek risklidir (apne anında solunumsal asidoz gelişerek salisilatın beyne geçişini katlar). Organofosfat zehirlenmesinde ölüm nedeni bronkore ve bronkospazmdır; muskarinik bulgular (akciğer dinleme bulguları) kuruyana kadar atropin dozları ikiye katlanarak titre edilir.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • EXTRIP Workgroup (Metanol, Lityum, Salisilat): Extracorporeal Treatments in Poisoning (EXTRIP) Consensus Recommendations for Methanol, Lithium, and Salicylate Poisoning (Crit Care Med / CJASN / Ann Emerg Med).
  • ASAM 2020 & Eddleston Organophosphates: The ASAM Clinical Practice Guideline on Alcohol Withdrawal Management (2020) & Management of acute organophosphorus pesticide poisoning (Eddleston M et al., Lancet).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
KATEGORİ HARİTASI 11 KLİNİK DİZİN

Klinik Kılavuz Kategorileri ve Alt Başlık Kapsamı

Acil serviste en kritik karar anlarını kapsayan 11 ana kategori ve her kategorinin altındaki modüler kılavuz başlıkları:

KATEGORİ 1

Göğüs Ağrısı ve Akut Koroner Sendrom

STEMI/NSTEMI, OMI paradigması, reperfüzyon ve antitrombotik kararları, akut kalp yetmezliği, aort diseksiyonu, senkop ve hipertansif aciller; EKG atlası ve HEART/TIMI skorlarıyla entegre.

  • STEMI & OMI Eşdeğerleri Tanı ve Reperfüzyon (Primer PKG vs. Fibrinoliz)
  • Akut Göğüs Ağrısı, NSTE-AKS Risk Sınıflaması (HEART/TIMI) ve Antitrombotik Yaklaşım
  • Akut Kalp Yetmezliği / Pulmoner Ödem ve Kardiyojenik Şok
  • Akut Aort Sendromu ve Aort Diseksiyonu: Tanı ve Anti-İmpuls Tedavi
  • Senkop Risk Sınıflaması ve Hipertansif Acil Durumlar
KATEGORİ 2

İnme ve Nörolojik Aciller

Akut iskemik inme, beyin kanaması, IV tromboliz ve trombektomiye yönlendirme, status epileptikus, akut vertigo (HINTS), TİA, akut baş ağrısı ve spinal kord basısı yönetimi.

  • Akut İskemik İnme: IV Tromboliz (0–4,5 sa) ve Mekanik Trombektomiye (0–24 sa) Yönlendirme
  • Spontan Beyin Kanaması (İKK ve SAK): Kan Basıncı, KİBAS ve Antikoagülan Reversal
  • Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi (0–5–20–40 dk Basamakları)
  • Akut Baş Dönmesi ve Vertigo: HINTS ile Posterior Dolaşım İnmesini Ayırma
  • Geçici İskemik Atak (TİA), Akut Baş Ağrısı Kırmızı Bayrakları ve Omurilik Basısı
KATEGORİ 3

Sepsis ve Septik Şok

Sepsis tanısı, Saat-1 demeti, ampirik antibiyotik, hemodinamik resüsitasyon, ayrışmamış şok (RUSH POCUS), ürosepsis ve febril nötropeni; yerel antibiyogram ayrımı net tutularak.

  • Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme, Saat-1 Paketi ve Yerel Antibiyogram Ayrımı
  • Septik Şokta Hemodinamik Yaklaşım: Dengeli Kristaloid, Kapiller Dolum ve Vazopressörler
  • Ayrışmamış Şok: Şok Tiplerinin Ayrımı, RUSH POCUS ve İlk Saat Hemodinamik Yönetim
  • Ürosepsis / Obstrüktif Piyelonefrit, Febril Nötropeni ve Toksik Şok Sendromu
KATEGORİ 4

Travma ve Kanama

Birincil bakı (cABCDE), travmatik beyin hasarı, hemorajik şok ve MTP, gebelikte travma, yanık resüsitasyonu, çevresel aciller ve omurga/toraks/pelvis travması ile crush sendromu.

  • Çoklu Travmada İlk Yaklaşım (cABCDE), Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP / TXA)
  • Travmatik Beyin Hasarı (TBH) Nöroproteksiyonu ve Gebelikte Travma Yönetimi
  • Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri
  • Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma
  • Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu
KATEGORİ 5

Hava Yolu ve Resüsitasyon

Erişkin ve çocuk ileri yaşam desteği (ALS/PALS), hızlı ardışık entübasyon (RSI), zor hava yolu algoritması, işlem sedasyonu (PSA), mekanik ventilasyon (DOPES) ve trakeostomi acilleri.

  • Erişkin ve Çocuk İleri Yaşam Desteği (ALS / PALS) ve Arrest Sonrası Bakım (ROSC)
  • Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu (Plan A-D) ve İşlem Sedasyonu (PSA)
  • Entübasyon Sonrası Ventilatör Yönetimi, Ani Kötüleşme (DOPES) ve Trakeostomi Acilleri
KATEGORİ 6

Solunum Acilleri

Akut astım atağı, KOAH alevlenmesi, pulmoner emboli (PE), pnömotoraks, toplum kökenli pnömoni (TKP), yüksek akımlı nazal oksijen (HFNC / ROX), ARDS ve masif hemoptizi.

  • Akut Astım Atağı, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği
  • Akut Pulmoner Emboli (Wells/PERC/Tromboliz) ve Pnömotoraks Yönetimi
  • Toplum Kökenli Pnömoni (TKP): Tanı, Şiddet Değerlendirmesi ve Ampirik Tedavi
  • Hipoksemik Solunum Yetmezliği (HFNC / ROX İndeksi), ARDS ve Masif Hemoptizi
KATEGORİ 7

Toksikoloji ve Antidotlar

Sık zehirlenmeler ve toksidromlar, antidot rehberi, parasetamol (NAC), CO/siyanür, opioid, LAST, kardiyotoksik ilaçlar (TSA/KKB/BB/Digoksin), toksik alkoller, salisilat, organofosfat ve alkol yoksunluğu.

  • Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Yönetimi
  • Karbonmonoksit / Siyanür, Opioid Toksisitesi ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST)
  • Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin
  • Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu / Delirium Tremens
KATEGORİ 8

Çocuk ve Özel Gruplar

Pediatrik ateş/sepsis, çocuk travması, krup/bronşiyolit/astım, dehidratasyon/gastroenterit, febril konvülziyon; gebelikte acil durumlar ve yaşlı hastada düşme/antikoagülan yönetimi.

  • Pediatrik Ateş/Sepsis (<90 Gün), Çocuk Travması (PECARN) ve Sıvı/İlaç Doz İlkeleri
  • Gebelikte Acil Durumlar (Eklampsi/Kanama) ve Yaşlıda Düşme / Antikoagülan Reversal
  • Çocukta Solunum Acilleri: Krup, Bronşiyolit ve Akut Astım Atağı
  • Çocukta Akut Gastroenterit, Dehidratasyon, Sıvı Replasmanı ve Febril Konvülziyon
KATEGORİ 9

Enfeksiyon ve Acil Cerrahi

Anafilaksi, bakteriyel menenjit, nekrotizan fasiit, akut karın, GİS kanama, akut pankreatit, ürolojik/jinekolojik aciller (torsiyon/ektopik) ve KBB/göz acilleri (epistaksis/anjiyoödem/glokom).

  • Anafilaksi, Akut Bakteriyel Menenjit ve Nekrotizan Yumuşak Doku Enfeksiyonu
  • Akut Karın (Mezenter İskemi / Perforasyon) ve Üst/Alt Gastrointestinal Kanama
  • Akut Pankreatit: Tanı, Sıvı Stratejisi ve Beslenme
  • Ürolojik ve Jinekolojik Aciller: Testis/Over Torsiyonu, Renal Kolik ve Ektopik Gebelik
  • KBB ve Göz Acilleri: Epistaksis, Anjiyoödem, Derin Boyun Enfeksiyonu ve Görme Kaybı Acilleri
KATEGORİ 10

Ritim Bozuklukları (Aritmiler)

Geniş QRS taşikardide VT/SVT ayrım algoritmaları (Brugada, Vereckei aVR, VT Skoru, Basel), dar QRS taşikardi (SVT), atriyal fibrilasyon/flutter, bradikardi, AV bloklar ve acil pacing.

  • Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim
  • Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetimi
  • Bradikardi, AV Bloklar ve Acil Pacing Kılavuzu
KATEGORİ 11

Metabolik, Endokrin ve Renal Aciller

DKA ve HHS, hiperkalemi/hiponatremi/hipokalemi, adrenal kriz, tiroid fırtınası, miksödem koması, hipoglisemi, akut böbrek hasarı (ABH), rabdomiyoliz, diyaliz acilleri ve asit-baz bozuklukları.

  • Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS)
  • Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetimi
  • Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi
  • Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Diyaliz Acilleri ve Asit-Baz Bozuklukları