ACİLTıp FOAMed
Sanal Hasta
GUIDELINES 11 ANA KATEGORİ ESC • AHA/ASA • ERC • SSC • ATLS • GINA/GOLD TAM KAYNAKÇALI

Acil Tıp Klinik Kılavuzları (Guidelines)

Uluslararası ve ulusal güncel kılavuzların yatak başı karar özetleri. Her kılavuzda birincil kaynaklar açıkça belirtilmiş; ilgili EKG içerikleri, klinik skorlar (HEART, TIMI, NIHSS, Wells) ve Hasta-İlaç-Doz hazırlama şemaları doğrudan birbirine bağlanmıştır.

4. Travma ve Kanama — Kılavuz Rehberleri

Filtreyi Temizle
4. Travma & Kanama ATLS 10th Ed. • European Trauma 2023

Çoklu Travmada İlk Yaklaşım, Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP) Kılavuzu

Çoklu travma hastasında yaşamı tehdit eden dış kanama kontrolü (cABCDE), birincil bakıda toraks/pelvis ölümcül yaralanmalarının yönetimi, hasar kontrollü resüsitasyon, 1:1:1 dengeli masif transfüzyon, ilk 3 saatte Traneksamik Asit (TXA) ve sitrat kaynaklı hipokalseminin düzeltilmesi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • European Trauma 2023: The European guideline on management of major bleeding and coagulopathy following trauma: sixth edition (Rossaint R et al., Crit Care 2023).
  • ATLS 10th Ed. & CRASH-2: American College of Surgeons Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition & CRASH-2 Trial Collaborators (Lancet).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama BTF 4th Ed. • CRASH-3 • ATLS / ACOG

Travmatik Beyin Hasarı (TBH) ve Gebelikte Travma Yönetim Kılavuzu

Travmatik beyin hasarında (TBH) hipoksi ve hipotansiyonun mutlak önlenmesi, kafa içi basınç artışı (KİBAS) ve herniasyonda hiperosmolar tedavi, hafif kafa travmasında BT endikasyon kuralları ve gebe travma hastasında sol lateral uterin deplasman, Anti-D ve resüsitatif histerotomi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • Brain Trauma Foundation (BTF): Guidelines for the Management of Severe Traumatic Brain Injury, Fourth Edition (Carney N et al., Neurosurgery) & CRASH-3 Trial (Lancet 2019).
  • ATLS 10th Ed. & SOGC/ACOG: ATLS 10th Edition Chapter 12: Trauma in Pregnancy and Intimate Partner Violence & ACOG Guidelines for Diagnostic Imaging During Pregnancy.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama ISBI 2016–2018 • ATLS 10th Ed. • ABA

Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri Kılavuzu

Yanık hastasında ilk soğutma ve havayolu güvenliği, toplam vücut yüzey alanı (TVYA) hesabı, Parkland ve Rule of Ten ile sıvı resüsitasyonunun idrar çıkışına göre titrasyonu, inhalasyon yanığı, CO/siyanür ve yanık merkezine sevk kriterleri.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ISBI 2016 & 2018: ISBI Practice Guidelines for Burn Care (Burns 2016) & ISBI Practice Guidelines for Burn Care, Part 2 (Burns 2018).
  • ATLS 10th Ed.: American College of Surgeons Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition — Thermal Injuries chapter.
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama WMS 2019/2024 • ERC 2021 Özel Durumlar

Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma Kılavuzu

Kaza sonucu hipotermide evreleme, pasif/aktif ısıtma ve hipotermik arrest kuralları; sıcak çarpmasında çekirdek ısı ölçümü ve hızlı soğutma; boğulmada hipoksiye bağlı arrest ve solunum öncelikli resüsitasyon.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • WMS 2019 Hipotermi: Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update (Dow J et al., Wilderness Environ Med 2019).
  • ERC 2021 Özel Durumlar: European Resuscitation Council Guidelines 2021: Cardiac arrest in special circumstances (Lott C et al., Resuscitation 2021) & WMS Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Heat Illness (Lipman GS et al., Wilderness Environ Med).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
4. Travma & Kanama ATLS 10th Ed. • WSES Pelvis • ISN RDRTF Crush 2023

Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu Kılavuzu

Servikal omurga görüntüleme kuralları (NEXUS ve Kanada C-Spine) ve nörojenik şok yönetimi; künt/penetran toraks ve batın travmasında yatak başı girişimler; pelvik halka kırığına bağlı retroperitoneal hemorajik şok kontrolü ve deprem/göçük sonrası crush sendromunda kurtarma öncesi sıvı ve hiperkalemi yönetimi.

Temel Kılavuz Kaynakları:
  • ATLS 10th Ed. & WSES Pelvis: Advanced Trauma Life Support (ATLS) 10th Edition & WSES Guidelines for Pelvic Trauma (Coccolini F et al., World J Emerg Surg).
  • ISN RDRTF Crush: Recommendations for the Management of Crush Victims in Mass Disasters (Sever MS et al., Nephrol Dial Transplant / Kidney Int).
Son Kontrol: 2026-11 Kılavuzu İncele
KATEGORİ HARİTASI 11 KLİNİK DİZİN

Klinik Kılavuz Kategorileri ve Alt Başlık Kapsamı

Acil serviste en kritik karar anlarını kapsayan 11 ana kategori ve her kategorinin altındaki modüler kılavuz başlıkları:

KATEGORİ 1

Göğüs Ağrısı ve Akut Koroner Sendrom

STEMI/NSTEMI, OMI paradigması, reperfüzyon ve antitrombotik kararları, akut kalp yetmezliği, aort diseksiyonu, senkop ve hipertansif aciller; EKG atlası ve HEART/TIMI skorlarıyla entegre.

  • STEMI & OMI Eşdeğerleri Tanı ve Reperfüzyon (Primer PKG vs. Fibrinoliz)
  • Akut Göğüs Ağrısı, NSTE-AKS Risk Sınıflaması (HEART/TIMI) ve Antitrombotik Yaklaşım
  • Akut Kalp Yetmezliği / Pulmoner Ödem ve Kardiyojenik Şok
  • Akut Aort Sendromu ve Aort Diseksiyonu: Tanı ve Anti-İmpuls Tedavi
  • Senkop Risk Sınıflaması ve Hipertansif Acil Durumlar
KATEGORİ 2

İnme ve Nörolojik Aciller

Akut iskemik inme, beyin kanaması, IV tromboliz ve trombektomiye yönlendirme, status epileptikus, akut vertigo (HINTS), TİA, akut baş ağrısı ve spinal kord basısı yönetimi.

  • Akut İskemik İnme: IV Tromboliz (0–4,5 sa) ve Mekanik Trombektomiye (0–24 sa) Yönlendirme
  • Spontan Beyin Kanaması (İKK ve SAK): Kan Basıncı, KİBAS ve Antikoagülan Reversal
  • Akut Nöbet ve Konvülzif Status Epileptikus Yönetimi (0–5–20–40 dk Basamakları)
  • Akut Baş Dönmesi ve Vertigo: HINTS ile Posterior Dolaşım İnmesini Ayırma
  • Geçici İskemik Atak (TİA), Akut Baş Ağrısı Kırmızı Bayrakları ve Omurilik Basısı
KATEGORİ 3

Sepsis ve Septik Şok

Sepsis tanısı, Saat-1 demeti, ampirik antibiyotik, hemodinamik resüsitasyon, ayrışmamış şok (RUSH POCUS), ürosepsis ve febril nötropeni; yerel antibiyogram ayrımı net tutularak.

  • Sepsis Tanısı, İlk Değerlendirme, Saat-1 Paketi ve Yerel Antibiyogram Ayrımı
  • Septik Şokta Hemodinamik Yaklaşım: Dengeli Kristaloid, Kapiller Dolum ve Vazopressörler
  • Ayrışmamış Şok: Şok Tiplerinin Ayrımı, RUSH POCUS ve İlk Saat Hemodinamik Yönetim
  • Ürosepsis / Obstrüktif Piyelonefrit, Febril Nötropeni ve Toksik Şok Sendromu
KATEGORİ 4

Travma ve Kanama

Birincil bakı (cABCDE), travmatik beyin hasarı, hemorajik şok ve MTP, gebelikte travma, yanık resüsitasyonu, çevresel aciller ve omurga/toraks/pelvis travması ile crush sendromu.

  • Çoklu Travmada İlk Yaklaşım (cABCDE), Hemorajik Şok ve Masif Transfüzyon (MTP / TXA)
  • Travmatik Beyin Hasarı (TBH) Nöroproteksiyonu ve Gebelikte Travma Yönetimi
  • Yanık Resüsitasyonu, İnhalasyon Yanığı ve Sevk Kriterleri
  • Çevresel Aciller: Hipotermi, Sıcak Çarpması ve Boğulma
  • Omurga, Toraks, Abdomen-Pelvis Travması ve Crush (Ezilme) Sendromu
KATEGORİ 5

Hava Yolu ve Resüsitasyon

Erişkin ve çocuk ileri yaşam desteği (ALS/PALS), hızlı ardışık entübasyon (RSI), zor hava yolu algoritması, işlem sedasyonu (PSA), mekanik ventilasyon (DOPES) ve trakeostomi acilleri.

  • Erişkin ve Çocuk İleri Yaşam Desteği (ALS / PALS) ve Arrest Sonrası Bakım (ROSC)
  • Hızlı Ardışık Entübasyon (RSI), Zor Hava Yolu (Plan A-D) ve İşlem Sedasyonu (PSA)
  • Entübasyon Sonrası Ventilatör Yönetimi, Ani Kötüleşme (DOPES) ve Trakeostomi Acilleri
KATEGORİ 6

Solunum Acilleri

Akut astım atağı, KOAH alevlenmesi, pulmoner emboli (PE), pnömotoraks, toplum kökenli pnömoni (TKP), yüksek akımlı nazal oksijen (HFNC / ROX), ARDS ve masif hemoptizi.

  • Akut Astım Atağı, KOAH Alevlenmesi ve Noninvaziv / İnvaziv Solunum Desteği
  • Akut Pulmoner Emboli (Wells/PERC/Tromboliz) ve Pnömotoraks Yönetimi
  • Toplum Kökenli Pnömoni (TKP): Tanı, Şiddet Değerlendirmesi ve Ampirik Tedavi
  • Hipoksemik Solunum Yetmezliği (HFNC / ROX İndeksi), ARDS ve Masif Hemoptizi
KATEGORİ 7

Toksikoloji ve Antidotlar

Sık zehirlenmeler ve toksidromlar, antidot rehberi, parasetamol (NAC), CO/siyanür, opioid, LAST, kardiyotoksik ilaçlar (TSA/KKB/BB/Digoksin), toksik alkoller, salisilat, organofosfat ve alkol yoksunluğu.

  • Sık Zehirlenmeler, Toksidromlar, Antidot Rehberi ve Parasetamol (NAC) Yönetimi
  • Karbonmonoksit / Siyanür, Opioid Toksisitesi ve Lokal Anestezik Toksisitesi (LAST)
  • Kardiyotoksik İlaç Zehirlenmeleri: TSA, Kalsiyum Kanal Blokeri, Beta-Bloker ve Digoksin
  • Toksik Alkoller, Salisilat, Lityum, Organofosfat ve Alkol Yoksunluğu / Delirium Tremens
KATEGORİ 8

Çocuk ve Özel Gruplar

Pediatrik ateş/sepsis, çocuk travması, krup/bronşiyolit/astım, dehidratasyon/gastroenterit, febril konvülziyon; gebelikte acil durumlar ve yaşlı hastada düşme/antikoagülan yönetimi.

  • Pediatrik Ateş/Sepsis (<90 Gün), Çocuk Travması (PECARN) ve Sıvı/İlaç Doz İlkeleri
  • Gebelikte Acil Durumlar (Eklampsi/Kanama) ve Yaşlıda Düşme / Antikoagülan Reversal
  • Çocukta Solunum Acilleri: Krup, Bronşiyolit ve Akut Astım Atağı
  • Çocukta Akut Gastroenterit, Dehidratasyon, Sıvı Replasmanı ve Febril Konvülziyon
KATEGORİ 9

Enfeksiyon ve Acil Cerrahi

Anafilaksi, bakteriyel menenjit, nekrotizan fasiit, akut karın, GİS kanama, akut pankreatit, ürolojik/jinekolojik aciller (torsiyon/ektopik) ve KBB/göz acilleri (epistaksis/anjiyoödem/glokom).

  • Anafilaksi, Akut Bakteriyel Menenjit ve Nekrotizan Yumuşak Doku Enfeksiyonu
  • Akut Karın (Mezenter İskemi / Perforasyon) ve Üst/Alt Gastrointestinal Kanama
  • Akut Pankreatit: Tanı, Sıvı Stratejisi ve Beslenme
  • Ürolojik ve Jinekolojik Aciller: Testis/Over Torsiyonu, Renal Kolik ve Ektopik Gebelik
  • KBB ve Göz Acilleri: Epistaksis, Anjiyoödem, Derin Boyun Enfeksiyonu ve Görme Kaybı Acilleri
KATEGORİ 10

Ritim Bozuklukları (Aritmiler)

Geniş QRS taşikardide VT/SVT ayrım algoritmaları (Brugada, Vereckei aVR, VT Skoru, Basel), dar QRS taşikardi (SVT), atriyal fibrilasyon/flutter, bradikardi, AV bloklar ve acil pacing.

  • Geniş QRS Taşikardi: VT/SVT Ayrım Algoritmaları ve Akut Yönetim
  • Dar QRS Taşikardi (SVT), Atriyal Fibrilasyon ve Flutter Acil Yönetimi
  • Bradikardi, AV Bloklar ve Acil Pacing Kılavuzu
KATEGORİ 11

Metabolik, Endokrin ve Renal Aciller

DKA ve HHS, hiperkalemi/hiponatremi/hipokalemi, adrenal kriz, tiroid fırtınası, miksödem koması, hipoglisemi, akut böbrek hasarı (ABH), rabdomiyoliz, diyaliz acilleri ve asit-baz bozuklukları.

  • Diyabetik Ketoasidoz (DKA) ve Hiperosmolar Hiperglisemik Durum (HHS)
  • Hiperkalemi, Hiponatremi ve Hipokalemi Acil Yönetimi
  • Endokrin Aciller: Adrenal Kriz, Tiroid Fırtınası, Miksödem Koması ve Hipoglisemi
  • Akut Böbrek Hasarı (ABH), Rabdomiyoliz, Diyaliz Acilleri ve Asit-Baz Bozuklukları